Sztolnia Czarnego Pstrąga

Sztolnia Czarnego Pstrąga w Ptakowicach koło Tarnowskich Gór to 600-metrowy odcinek Głębokiej Sztolni „Fryderyk”, dawnego chodnika odwadniającego kopalnię rud ołowiu i srebra. Zwiedza się ją łodziami, kilkadziesiąt metrów pod ziemią.

Do czego służyła sztolnia „Fryderyk”

Sztolnię drążono, aby odprowadzać wodę z podziemi królewskiej kopalni „Fryderyk”, założonej w 1784 roku. Dotychczasowe konne kieraty nie wystarczały, więc w 1820 roku zatwierdzono projekt nowej sztolni odwadniającej, przygotowany przez górmistrzów Thürnagela i Eislebena.

Prace zaczęto 21 kwietnia 1821 roku w Ptakowicach. Chodnik o długości 4568 metrów drążono jednocześnie z 14 przodków, które udostępniały szybiki wykopane w linii przebiegu sztolni. Wzdłuż trasy zgłębiono 25 szybików wentylacyjnych, a istniejący szyb „Adolph” pogłębiono.

Postęp wynosił 3-4 metry na tydzień. Sztolnię oddano do użytku 15 lipca 1834 roku, podczas uroczystości połączonych z jubileuszem 50-lecia kopalni. Ujście części podziemnej ujęto w klasycystyczny portal z piaskowca, a wody sztolni po 889 metrach kanału wpadają do rzeki Dramy.

Jak wygląda zwiedzanie

Zwiedzanie sztolni jest możliwe od 1957 roku i wygląda jak rejs w podziemiu. Trasa biegnie między szybami „Ewa” i „Sylwester”. Po zejściu krętymi schodami do podziemnej przystani wsiada się do łodzi i przepływa 600 metrów przy świetle lamp.

Przewodnik odpycha łódkę od ścian i opowiada o historii tarnogórskiego górnictwa. Sztolnia leży na głębokości 20-30 metrów, ma od 1,2 do 2,5 metra szerokości i do 4 metrów wysokości, a woda sięga od 0,7 do 1 metra. Na trasie widać niewielkie, współcześnie powstające stalaktyty i oryginalne partie chodnika wykutego w dolomicie.

Przy szybie „Sylwester” stoi baza turystyczna oddana w 2020 roku, z centrum obsługi turysty, sklepem z pamiątkami, salą edukacyjną i tarasem widokowym na dolinę Dramy.

Pomnik historii i lista UNESCO

Sztolnia Czarnego Pstrąga razem z podziemiami Zabytkowej Kopalni Srebra została uznana za pomnik historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 14 kwietnia 2004 roku. Należy też do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Wraz z Zabytkową Kopalnią Srebra i innymi obiektami pokopalnianymi weszła na listę światowego dziedzictwa UNESCO podczas sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa 9 lipca 2017 roku. Obok można zobaczyć Zabytkową Kopalnię Srebra, a w pobliżu stoi też Królewska Kopalnia Fryderyk.

Praktycznie

• Miejsce: Ptakowice, gmina Tarnowskie Góry, nad doliną rzeki Dramy.
• Trasa trwa tylko w podziemiu i prowadzi przez schody, więc przed wizytą sprawdź warunki wejścia.
• Godziny, bilety i rezerwacje podaje operator obiektu. Informacje o terminach warto potwierdzić w Muzeum w Tarnowskich Górach lub w informacji turystycznej miasta.
• Do Zabytkowej Kopalni Srebra jest stąd około 4,8 km.