Zabytkowy zespół dawnej elektrowni Bobrek z 1920 roku w Bytomiu-Szombierkach, wpisany do rejestru zabytków i Szlaku Zabytków Techniki, niedostępny do stałego zwiedzania.
Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu to zespół zabudowy dawnej elektrowni Bobrek z 1920 roku, czynnej do 2011 roku. Zajmuje około 17,9 hektara w dzielnicy Szombierki i obejmuje kotłownię, pompownię, maszynownię, rozdzielnię, wieżę wodną z zegarem, wieżę węglową, trzy kominy fabryczne, budynek zarządu i wartownię. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków i należy do Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego, ale według dostępnych informacji nie jest udostępniony do stałego zwiedzania.
Pierwsze rysunki projektowe pochodzą z 1917 roku. Zakład planowano początkowo jako fabrykę prochu, o czym świadczy solidna, potężna konstrukcja budynków, typowa dla obiektów o charakterze wojskowym. Zdecydowało zapotrzebowanie na wykorzystanie węgla odpadowego z kopalń Bobrek i Szombierki, należących do spółki, więc obiekt zaadaptowano na elektrownię. Inwestorem była spółka Schaffgotsch Bergwerksgesellschaft, a cały kompleks zaprojektowali architekci Emil i Georg Zillmannowie. Elektrownię otwarto 29 listopada 1920 roku. Pierwsze urządzenia to cztery kotły typu Babcock i turbozespół WUMAG o mocy 12,8 MW.
W 1925 roku na wieży zamontowano czterostronny zegar firmy Siemens und Halske, sprzężony z 54 zegarami w zakładzie. Około 1930 roku pracowało tu ponad 900 osób, a elektrownia należała do największych w Europie. W 1937 roku wzniesiono najwyższy z trzech kominów, wysoki na 120 metrów, a w latach 1939-1944 zakład osiągnął moc 100 MW.
W 1945 roku zakład należał do pierwszych, które po wkroczeniu Armii Czerwonej wznowiły pracę. Żołnierze zdemontowali część urządzeń i wywieźli je w głąb Rosji, a 15 maja 1945 roku obiekt przekazano władzom polskim. W latach 70. przekształcono go z elektrowni kondensacyjnej w elektrociepłownię i rozbudowano układ ciepłowniczy. Wytwarzanie energii elektrycznej zakończono w latach 1995-1998, a produkcję ciepła wygaszono w październiku 2011 roku.
W 2010 roku obiekt włączono do Szlaku Zabytków Techniki, a w styczniu 2013 roku wpisano do rejestru zabytków pod numerem A/398/13. W 2020 roku znalazł się wśród siedmiu najbardziej zagrożonych obiektów europejskiego dziedzictwa w programie Europa Nostra. Kolejni właściciele planowali wykorzystać kompleks na cele kulturalne, a przed 2011 rokiem w największej hali odbywały się koncerty, festiwale i konferencje.
W latach 2017-2018 z pompowni, kotłowni i podziemi usunięto wszystkie metalowe urządzenia, zsypy, podesty, rurociągi i schody, a z dachu wieży wodno-zegarowej zdjęto miedzianą blachę. Uratowano między innymi część kotła WR-25. W 2018 roku Klub Przyjaciół EC Szombierki uruchomił oryginalny mechanizm zegarowy z 1925 roku. Od 2022 roku właścicielem jest Grupa Arche, a w 2023 roku prowadzono remont wieży wodno-zegarowej.
W 2017 roku na teren można było wejść w ramach Industriady.
Niedaleko, około 1,3 kilometra stąd, stoi kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Szombierkach.
Około 2,8 kilometra dalej, w Miechowicach, mieści się Pałac Tiele-Wincklerów.
Około 5,3 kilometra stąd leżą Żabie Doły.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się