Kościół Jezusowy w Cieszynie

Kościół Jezusowy przy Placu Kościelnym 4 w Cieszynie to największy kościół ewangelicki w diecezji cieszyńskiej i w Polsce. Powstał jako kościół łaski po ugodzie altransztadzkiej z 1707 roku. Mieści 3,5 tysiąca miejsc siedzących, a ogółem może pomieścić około 7 tysięcy osób.

Dlaczego powstał kościół łaski

Ugodę zawarli luterański król szwedzki Karol XII i katolicki cesarz Józef I Habsburg. Pozwalała ona ewangelikom na Śląsku wybudować sześć kościołów łaski, a do dziś jako świątynia ewangelicka przetrwał tylko cieszyński.

Fundatorami byli Erdmann II Promnic z Pszczyny, Juliusz Gotlieb Sunnegh z Bielska i Wacław Ludwik von Henckel z Bogumina. Zezwolenie cesarskiego wysłannika wydano 24 maja 1709 roku, a kamień węgielny położono 13 października 1710. Najpierw stanął szybko zbudowany kościół drewniany, który służył jeszcze 13 lat, potem murowany, pod kierunkiem opawskiego architekta Jana Haüsruckera. Dzisiejszy, prawie niezmieniony kształt budowla przybrała po dostawieniu wieży w 1772 roku.

Przez kilkadziesiąt lat był jedynym kościołem luterańskim w promieniu ponad siedemdziesięciu kilometrów, stąd nazwa „Kościół Matka”. Na nabożeństwa przyjeżdżali wierni z Moraw, Śląska Opawskiego i innych części Górnego Śląska.

Jak wygląda kościół

To późny barok austriacki: pięcionawowa bazylika na planie krzyża greckiego z półkolistym prezbiterium. Wieża ma 75 metrów i cebulasty, zielonkawy hełm, a portal wejściowy zdobi relief Baranka.

We wnętrzu uwagę zwracają trzy piętra empor, zwanych w Cieszynie pawłaczami. Ławki ustawiono dośrodkowo wokół ambony, bo w nabożeństwie ewangelickim najważniejsze jest zwiastowanie Słowa. Barokowy ołtarz z 1767 roku wykonał cieszyński rzeźbiarz Józef Pracker, który jest też autorem ambony. W ołtarzu umieszczono obraz „Ostatnia Wieczerza” z 1766 roku, kopię dzieła z XVI wieku. Obok ołtarza stoi kopia popiersia Karola XII, dar szwedzkich ewangelików z 1935 roku.

Na chórze znajdują się organy firmy Oscara Walckera z Frankfurtu z 1923 roku, z 2076 piszczałkami. Według opisu to największe organy na Śląsku Cieszyńskim.

Co jest obok kościoła

Przy świątyni leży dawny cmentarz ewangelicki, który pełni funkcję parku, z drzewami chronionymi jako pomniki przyrody. Stoi tu też „stara pajta”, dawna szkoła ewangelicka z 1725 roku, oraz budynek z Biblioteką Tschammera, która ma ponad 17 tysięcy tomów, w tym starodruki i kilka inkunabułów.

W okolicy leży Ratusz w Cieszynie (około 400 metrów), a niedaleko także Muzeum Drukarstwa w Cieszynie.

Praktycznie

• Adres: Plac Kościelny 4, Cieszyn.
• Kościół jest wpisany do rejestru zabytków, datowanie w rejestrze: XVIII wiek.
• To czynny kościół parafii ewangelicko-augsburskiej. Godziny zwiedzania wnętrza i zasady wejścia w czasie nabożeństw sprawdź w parafii przed wizytą.