Stary cmentarz żydowski w Bytomiu

Stary cmentarz żydowski w Bytomiu nie istnieje już jako miejsce pochówku w tradycyjnej formie: na terenie dawnej nekropolii nie ma nagrobków, a upamiętnia ją tablica przy ulicy Piastów Bytomskich 3. Cmentarz wpisano do rejestru zabytków w 2019 roku.

Założenie i rozbudowa

Cmentarz powstał w 1720 roku przy murach miejskich, w pobliżu Bramy Gliwickiej. Hrabia Lazarus Henckel von Donnersmarck dokumentem z 1732 roku przekazał grunt, a gmina otrzymała około 1750 metrów kwadratowych. W 1810 roku teren powiększono i otoczono kamiennym murem, w 1848 roku dokupiono kolejne 2600 metrów kwadratowych. Chowano tu także mieszkańców czternastu okolicznych miejscowości, wśród pochowanych byli czterej bytomscy rabini.

Likwidacja i pamięć

Po 1938 roku miasto przejęło cmentarz. Przetrwał wojnę, lecz w 1965 roku został zlikwidowany, a macewy przeniesiono na cmentarz komunalny. Inwentaryzacja w 1990 roku odnotowała co najmniej 14 macew i około 50 fragmentów, z których najstarszy pochodzi z 1757 roku. Lapidarium z dawnych macew odsłonięto w 1995 roku na cmentarzu przy ulicy Piekarskiej.

Praktycznie

• Miejsce: wnętrze kwartału między ulicami Piastów Bytomskich, Józefczaka, Katowicką i placem Kościuszki; teren nie jest ogrodzony.
• Do zobaczenia jest głównie tablica pamiątkowa i pusty teren. Lapidarium znajduje się przy ulicy Piekarskiej.