Część Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu: prawie 5 km podziemnych wyrobisk dawnej kopalni Królowa Luiza i Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej, z trasą łodziami.
Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu to część Muzeum Górnictwa Węglowego, obejmująca niemal 5 km nieczynnych podziemnych wyrobisk dawnej kopalni Królowa Luiza oraz Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. Zwiedzający schodzą tam pod ziemię i płyną łodziami wyrobiskiem sztolni. Na powierzchni zachował się układ zabudowań kopalnianych z szybem Carnall.
Kompleks ma trzy lokalizacje w Zabrzu: przy ulicy Wolności 408-410, gdzie stoi łaźnia łańcuszkowa i szyb Carnall, przy ulicy Mochnackiego 12, przy szybie Wilhelmina, oraz przy ulicy Karola Miarki 8, gdzie jest wylot Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.
Obiekty na powierzchni to między innymi budynek maszyny wyciągowej z działającą maszyną parową, łaźnia łańcuszkowa z 1890 roku, zmiękczalnia wody, akumulatorownia, stacja sprężarek i rozdzielnia 6 kV. Przy szybie Carnall stoi wieża szybowa z platformą widokową na szczycie.
Kopalnię założono w 1791 roku jako państwową kopalnię „Królewska”, a w 1811 roku nadano jej nazwę Königin Luise Grube, czyli Królowa Luiza, na pamiątkę zmarłej rok wcześniej żony króla Fryderyka Wilhelma III. W 1898 roku wydobyła 3,3 mln ton węgla przy 8,5 tys. górników. Wydobycie zakończono w 1998 roku, po 207 latach.
Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną zaprojektowano do odwadniania kopalń. Budowę rozpoczęto 23 czerwca 1799 roku w dolinie Bytomki, a prace, wykonywane ręcznie, zakończono w 1863 roku połączeniem z szybem „Krug” kopalni „Król” w Chorzowie. Sztolnia ma ponad 14 km długości i biegnie pod Zabrzem, Rudą Śląską, Świętochłowicami i Chorzowem. Pierwotny plan przewidywał blisko 30 km.
Sztolnia szybko straciła pierwotne funkcje, bo transport przejęły drogi i kolej. Wlot przy ulicy Miarki zasypano w 1953 roku i przez lata wypełniała się mułem.
Pierwsza podziemna trasa turystyczna górnictwa węglowego w Polsce powstała tu w 1965 roku, na Polu Zachodnim kopalni Zabrze, i działała do 1979 roku. Nowa historia zaczęła się po 1999 roku, gdy do sztolni zeszła pierwsza amatorska grupa. Roboty górnicze i budowlane trwały od 2009 do 2018 roku.
W 2014 roku zakończono udrożnianie 2,5-kilometrowego odcinka sztolni z mułu, w którym znaleziono żelazny wagonik, fragmenty drewnianych koryt i dwie stuletnie łodzie inspekcyjne. Pierwsze wyrobiska otwarto dla turystów w czerwcu 2016 roku, kolejny odcinek we wrześniu 2017, a ostatni, razem z najdłuższym w Polsce podziemnym spływem łodziami, 14 września 2018 roku.
Kompleks od 2013 roku należy do Muzeum Górnictwa Węglowego, wspólnie z Zabytkową Kopalnią Węgla Kamiennego Guido. Rewitalizacja otrzymała w 2019 roku Nagrodę Dziedzictwa Europejskiego Europa Nostra, a w lipcu 2020 roku sztolnię uznano za część pomnika historii „Zabrze - zespół zabytkowych kopalni węgla kamiennego”.
Podstawowa oferta to trzy trasy podziemne. Trasa turystyczna prowadzi wyrobiskami kopalni i sztolni i pokazuje rozwój techniki górniczej od kilofów po kombajny. Trasa rodzinna obejmuje przejście przez ścianę wydobywczą, pokaz działania maszyn i przejazd kolejką górniczą Karlik. Na trasie wodnej fragment pokonuje się pieszo, a 1100 m płynie się łodziami, mijając postaci ze śląskich legend, między innymi Skarbnika i Utopka.
Na powierzchni pokazano wystawy: „Kopalnię Edisona” o roli prądu w górnictwie, historię oświetlenia kopalń od neolitu po czasy współczesne oraz „Niezwykłą historię” kopalni z lat 1791-1998. W budynku maszynowni stoi działająca maszyna parowa z 1915 roku o mocy 2 tys. koni mechanicznych, która obsługiwała szyb Carnall do 1990 roku. Wieża szybowa ma 25 m.
Przy szybie Wilhelmina działają Park 12C, mini-kopalnia dla dzieci „Bajtel Gruba” i Park Techniki Wojskowej. Około 900 m od szybu Carnall stoi wieża ciśnień w Zabrzu.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się