Katowice kojarzą się z kopalniami i hutami, ale miasto ma też sporo zieleni, a wiele parków powstało właśnie na terenach po przemyśle: na dawnych hałdach, przy stawach po szkodach górniczych, w osiedlach robotniczych. Przegląd zaczynamy od największych, a kończymy na małych skwerach, które dobrze znają głównie mieszkańcy okolicznych ulic.

Trzy największe: Kościuszki, Leśny i Zadole

Park im. Tadeusza Kościuszki w Brynowie ma około 51 ha i został założony w 1888 roku, a jego kompozycja nawiązuje do parków angielskich. Uchodzi za jeden z najwartościowszych terenów zieleni miejskiej w Katowicach. Cały układ jest wpisany do rejestru zabytków od 1993 roku. Na Wzgórzu Beaty stoi drewniany kościół św. Michała Archanioła z około 1510 roku, przeniesiony tu w 1938 roku z Syryni koło Wodzisławia Śląskiego. W północno-wschodniej części widać stalową wieżę spadochronową, której pierwsza, wyższa wersja powstała w 1938 roku. Park ma też tor saneczkowy, bulodrom i galerię rzeźby plenerowej.

Katowicki Park Leśny jest największym powierzchniowo obszarem zieleni urządzonej w mieście. Rozciąga się wzdłuż doliny Potoku Leśnego, a jego najbardziej ruchliwą częścią jest Dolina Trzech Stawów. Stawy powstały od XIX wieku w wyniku działalności kopalni „Ferdinand”, a rekreacyjnie zaczęto je użytkować w 1912 roku. Dziś są tu przystań sportów wodnych, boiska, skatepark i rolkostrada w pętli o długości 4 km, uchodząca za jedną z najdłuższych w Polsce. W starszych częściach parku rosną drzewa, które pamiętają dawną Puszczę Śląską.

Park Zadole w Ligocie ma 7,76 ha i razem z dwoma poprzednimi zalicza się do największych terenów rekreacyjnych miasta. Oficjalnie nazywa się go Tereny Rekreacyjne Zadole. Są tu skatepark, ścieżka rowerowa, mały amfiteatr, korty tenisowe i tężnia solankowa, otwarta w kwietniu 2019 roku z budżetu obywatelskiego. Za ulicami Śląską i Studencką park przechodzi w las, który sięga aż do Mikołowa i łączy się z Lasami Panewnickimi.

Parki osiedli robotniczych i dawnych kopalń

Najciekawiej opowiadają o dawnym przemyśle parki, które były częścią zakładów albo osiedli dla górników. Park Giszowiecki urządzono w latach 1907-1910 razem z osiedlem patronackim Giszowiec, według projektu Georga i Emila Zillmannów. Ma 3,378 ha i starodrzew bukowy, zachowany z dawnego lasu mieszanego: wiek buków szacuje się na 150-200 lat, a części z nich nawet na 250. W środku parku stoi postument z siatkową kulą ziemską z 1910 roku, a niedaleko muszla koncertowa, przy której przez lata organizowano festyny dla mieszkańców. Fragment osiedla wpisano do rejestru zabytków w 1978 roku, a ochroną objęto także park.

W sąsiedztwie Giszowca leży Park Bolina o powierzchni 4,71 ha, nad dwoma stawami w dolinie Boliny. W latach 50. XX wieku kopalnia Wieczorek urządziła tu miejsce rekreacji dla pracowników: z polem namiotowym, basenem, przystanią kajakową i muszlą koncertową. Po latach część urządzeń zdewastowano, a basen zasypano, do czego przyczyniły się szkody górnicze i zalewająca teren rzeka Bolina. Odnowienie parku trwało od lipca 2006 do końca czerwca 2007 roku.

Park Murckowski w Murckach ma 9,83 ha i jest parkiem leśnym ze starodrzewem bukowym. Wcześniej nieformalnie nazywano go parkiem kopalni Murcki. Przylega do rezerwatu przyrody Las Murckowski, więc spacer łatwo przedłużyć w stronę lasu. Z kolei Park Wełnowiecki o powierzchni 4,18 ha urządzono na zadrzewionej hałdzie pokopalnianej. Założono go w połowie XIX wieku, a teren jest pagórkowaty, z aleją kasztanowców. Przez park przebiega Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego.

Parki dzielnic: Bogucice, Załęże, Szopienice, Koszutka

Park Bogucki leży tuż obok Muzeum Śląskiego i siedziby NOSPR, na terenie związanym z górniczą historią okolicy. Jego powierzchnię podaje się jako 3,78 ha, a terenu zieleni urządzonej jako 4,18 ha, więc liczby w różnych ujęciach się różnią. Są tu place zabaw, strefa dla psów i mały amfiteatr, w którym odbywają się dzielnicowe imprezy.

Park Załęski przy ulicy Gliwickiej wyrósł na dawnym ogrodzie jordanowskim z 1938 roku, zaprojektowanym przez Kazimierza Wędrowskiego. Ogród powstał w ramach robót interwencyjnych, miał dwa baseny i był największym takim obiektem w województwie śląskim. Dziś służy głównie rodzinom: są boiska, plac zabaw, wodny plac zabaw i letni basen.

W Szopienicach-Burowcu stoją dwa małe parki. Park Olimpijczyków zajmuje 2,81 ha, a zachował się w nim teren dawnego boiska KS Roździeń, na którym obchodzi się dzielnicowe Dni Szopienic. Park Antona Uthemanna przy pętli tramwajowej powstał w 2014 roku i nosi imię dyrektora spółki Georg von Giesches Erben, twórcy osiedli Giszowiec i Nikiszowiec. Na Koszutce znajdziesz Park Alojzego Budnioka na 4,5 ha, z alejkami, placem zabaw i boiskami, a w Śródmieściu Park Powstańców Śląskich: niewielki skwer z pomnikami powstańców i generała Jerzego Ziętka, na resztkach XIX-wiecznego ogrodu przy dworze Tiele-Wincklerów.

Jak ułożyć sobie spacer

Parki Kościuszki i Leśny, odległe od siebie o około 2 km, łączy czarny Szlak Parkowy, więc można zrobić z nich jedną dłuższą wycieczkę. Przy Giszowcu i Bolinie biegnie zielona trasa rowerowa nr 121, która prowadzi dalej przez Nikiszowiec do Dolinki Murckowskiej. Park Bogucki dobrze pasuje do wizyty w strefie kultury, a małe parki Szopienic do spaceru połączonego z wizytą w Walcowni, czyli Muzeum Hutnictwa Cynku, oddalonej od nich o kilkaset metrów do niespełna dwóch kilometrów. Godziny otwarcia placów zabaw, basenów i tężni zmieniają się, dlatego sprawdź je w katowickim Zakładzie Zieleni Miejskiej przed wyjściem.