Lubliniec leży na północnym skraju województwa śląskiego, wśród Lasów Lublinieckich, i jest drugim co do wielkości miastem północnej części województwa po Częstochowie. Jego historię da się opowiedzieć przez trzy wątki: zamek książąt i ziemian, jasnogórski obraz, który krótko znalazł tu schronienie, oraz Edytę Stein, której rodzina matki pochodziła z miasta.

Fakty: od lokacji do zamku

Lubliniec założył prawdopodobnie w 1272 roku książę opolski Władysław I. W 1277 roku miała rozpocząć się budowa ratusza i kościoła św. Mikołaja. Prawa miejskie na prawie flamandzkim miasto uzyskało w 1300 roku, a w 1500 roku odnowiono je jako prawa magdeburskie. Od XIV wieku Lubliniec był stolicą powiatu lublinieckiego, jednego z największych w księstwie opolskim.

Zamek w Lublińcu ma trudną do ustalenia datę pierwszej wzmianki. Strona hotelu, który dziś mieści się w zamku, podaje rok 1379, inne źródło rok 1397, a tradycja wiąże założenie miasta z rokiem 1270 lub 1272. W obu źródłach zamek wiąże się z księciem Władysławem Opolczykiem. W 1587 roku kupił go Jan Kochcicki i przebudował na rodową siedzibę. Po wielkim pożarze miasta w 1650 roku zamek odbudowano jako barokową rezydencję, a ostatnia przebudowa w XVIII wieku nadała mu klasycystyczny wygląd elewacji. W XIX wieku mieścił sąd powiatowy, starostwo, a od 1893 roku szpital psychiatryczny. Po latach ruiny w 2002 roku przejęło miasto, a w 2010 roku otwarto w zamku hotel. To czynny hotel w parku, więc dostęp do wnętrz zależy od zasad obiektu.

Na tym samym spacerze po centrum jest kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z 1505 roku, ufundowany przez księcia opolskiego Jana, oraz kościół św. Stanisława Kostki z lat 1928-1931 przy klasztorze oblatów.

Obraz jasnogórski w lublinieckim zamku w 1655 roku

W 1655 roku na zamku w Lublińcu znajdowała się przez krótki okres ikona Matki Boskiej Jasnogórskiej, wywieziona z Jasnej Góry tuż przed oblężeniem szwedzkim. Obraz miał znaleźć tu schronienie w obawie przed szwedzką rekwizycją. Nie znamy szczegółów: ani jak długo obraz tu przebywał, ani gdzie dokładnie go przechowywano. Wiadomo tylko, że zamek był wówczas odbudowaną po pożarze rezydencją Cellarych.

Edyta Stein i dom dziadków

Edyta Stein, w zakonie Teresa Benedykta od Krzyża, urodziła się w 1891 roku we Wrocławiu. Jej matka, Augusta Stein z domu Courant, pochodziła z Lublińca. Edyta przyjeżdżała tu na wakacje do dziadków. Kamienica rodziny Courantów, wybudowana w 1857 roku, ma na parterze dawne sklepy, a na piętrze mieszkanie dziadków. Dziś na piętrze działa Muzeum Edyty Stein, otwarte 28 lutego 2009 roku. Multimedialna ekspozycja opowiada o życiu świętej i o jej śmierci w obozie Auschwitz-Birkenau w 1942 roku. Na budynku wisi tablica pamiątkowa, a na Małym Rynku stoi rzeźba Stanisława Kowalczyka z 2005 roku.

W 2008 roku dekretem Stolicy Apostolskiej Edyta Stein została ustanowiona patronką miasta. Parafia pod jej wezwaniem w dzielnicy Steblów, erygowana w 1991 roku, prowadzi kościół św. Edyty Stein, od 8 grudnia 2021 roku diecezjalne sanktuarium. Rodzinę Courantów przypomina też cmentarz żydowski, założony w 1845 roku. Spoczęli na nim dziadkowie Edyty Stein, Adelajda i Salomon Courantowie. To miejsce pochówku, więc zachowanie ma być stosowne do miejsca.

Podanie o nazwie miasta

Historycy wywodzą pierwotną nazwę Lubin od osobowej nazwy Luba lub Lubla. Zapisane przez Felixa Triesta w 1865 roku podanie mówi inaczej: książę Władysław opolski polując w tych stronach miał powiedzieć „lubi mi się tu kościół i miasto budować”. To etymologia ludowa, nie ustalenie badaczy, ale dobrze oddaje, jak mieszkańcy tłumaczyli sobie początki miasta.

Co jeszcze w okolicy

Jeśli zostaje czas, nad Lublinicą leży niewielki Zalew Droniowicki, a w gminie Pawonków Muzeum Paleontologiczne w Lisowicach ze skamieniałościami sprzed około 210 milionów lat. Dalej na południe stoi pałac w Koszęcinie, siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.