Gdzie rzeki tworzą Przemszę

Trójkąt Trzech Cesarzy to widły rzek: Biała Przemsza wpada tu do Czarnej Przemszy i od tego miejsca rzeka nazywa się po prostu Przemszą. Przed 1915 rokiem wzdłuż tych trzech koryt biegły granice trzech cesarstw: niemieckiego (wcześniej pruskiego), austriackiego i rosyjskiego. Dziś dawny trójstyk leży na terenie dwóch miast. Po stronie pruskiej, a potem niemieckiej, graniczyły Brzęczkowice i Słupna, dziś dzielnice Mysłowic. Po stronie rosyjskiej leżały Modrzejów i Niwka, a po austriackiej Jęzor, dziś dzielnice Sosnowca. Z samym Trójkątem bywa błędnie utożsamiany inny teren o kształcie trójkąta, którego południowy wierzchołek leży w Modrzejowie.

Jak przesuwały się granice

Rzeka jako granica ma długą historię. Po wojnie prusko-austriackiej w 1742 roku Czarna Przemsza oddzieliła Prusy od Księstwa Siewierskiego, które było lennem Polski. Po rozbiorach i pokoju w Tylży w 1807 roku układ granic ukształtował się na Czarnej Przemszy. Po kongresie wiedeńskim w 1815 roku zbiegały się tu rubieże Królestwa Polskiego, Prus i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Dopiero po włączeniu Krakowa do monarchii habsburskiej w 1846 roku spotkały się tu trzy mocarstwa. Tę datę przyjmuje się za początek trójstyku.

Koniec nastąpił w 1915 roku, gdy Niemcy i Austro-Węgry zajęły Królestwo Polskie. Po 1922 roku w tym samym miejscu stykały się już tylko granice trzech polskich województw: śląskiego, krakowskiego i kieleckiego.

Skąd nazwa Dreikaisereck

Niemiecka nazwa Dreikaisereck, czyli Zakątek Trzech Cesarzy, pojawiła się po zjednoczeniu Niemiec w 1871 roku, a przyjęła po 1873 roku, gdy zawarto Sojusz Trzech Cesarzy. Wcześniej miejsce określano jako Drei Länder Ecke, Kąt Trzech Krajów. Polskie słowo trójkąt ma być błędną kalką: skrótem myślowym od niemieckiego Dreieck. Te ustalenia wymagają potwierdzenia w źródłach, więc to opis tradycji nazwy, a nie rozstrzygnięcie językoznawców.

Kolej i most na granicy

Granicę zaznaczała też kolej. Mysłowice uzyskały połączenie kolejowe z Wrocławiem w 1846 roku, a z Krakowem w 1847 roku. Ślad tamtej epoki zachował się w Maczkach, na granicy Sosnowca i Jaworzna. Kamienny most kolejowy nad Białą Przemszą o sześciu przęsłach otwarto w 1848 roku. Stacja przed nim nosiła pierwotnie nazwę Granica, a most łączył Królestwo Kongresowe, część Imperium Rosyjskiego, z Cesarstwem Austrii.

Miejsce znane z pocztówek

Do I wojny światowej trójstyk znano niemal w całej Europie. Gazety pisały, że tygodniowo odwiedzało go od 3 do 8 tysięcy turystów. Pływały tu dwa niewielkie parostatki wycieczkowe, a w przygranicznych kramach można było zrobić zakupy. Atrakcją była sama wyprawa przez mosty graniczne, bo tuż za granicą widać było różnice kulturowe i gospodarcze. Na pocztówkach portret cesarza niemieckiego umieszczano na honorowym miejscu, a dwóch pozostałych w skromniejszych pozycjach.

Widok z wysokości zapewniała wieża Bismarcka na Słupeckiej Górce, otwarta 20 października 1907 roku. Po plebiscycie nazwano ją Wieżą Powstańców, potem imieniem Tadeusza Kościuszki. Źródła podają, że zburzono ją 21 sierpnia 1933 roku, według innych w 1937 roku. Kamień z rozbiórki posłużył do budowy schodów katowickiej katedry oraz kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Brzęczkowicach, przy którego parafii działa dziś Muzeum Misyjne w Mysłowicach.

Po 1945 roku i okolica

Po II wojnie światowej miejsce popadło w zapomnienie. Przypomniano je po wejściu Polski do Unii Europejskiej, gdy spotkali się tu prezydenci Mysłowic, Sosnowca i Jaworzna. Na sosnowieckim cyplu stoi obelisk z 2007 roku z napisem o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu, wykonany z granitowej płyty zdemontowanego pomnika. Tablicę po mysłowickiej stronie zmieniono, bo wcześniejszy napis mówił o trzech zaborach, a Śląsk w czasie zaborów należał do państw niemieckich. Po zmianie mówi o granicach trzech państw.

Okolicę warto połączyć z innymi miejscami nad Przemszą. Trójkąt Trzech Cesarzy ma własną kartę z opisem dojścia. Na sosnowieckim brzegu Czarnej Przemszy biegnie Bulwar Czarnej Przemszy, a przy nim leży Park Schöna. Rowerowy szlak dawnego pogranicza prowadzi przez Piaszczyste Doły.

W samych Mysłowicach o historii miasta opowiada Muzeum Miasta Mysłowice, obok działa Centralne Muzeum Pożarnictwa. Pamiątką po rodzie Mieroszewskich, dawnych właścicielach miasta, są Park Zamkowy i Plac Mieroszewskich.