Opera w 3 aktach

„Madama Butterfly” Giacoma Pucciniego, opera w 3 aktach, to jedno z najsławniejszych dzieł w repertuarze operowym. Opowiada o dramatycznym związku japońskiej gejszy Cho-Cho-San, zwanej Butterfly, z Pinkertonem, pułkownikiem stacjonujących w Nagasaki wojsk amerykańskich. Młoda Japonka jest tak zakochana, że porzuca dla męża religię, kulturę i tradycję, on jednak nie traktuje tego małżeństwa poważnie. Wkrótce po ślubie wyjeżdża i wraca dopiero po trzech latach z nową żoną, by zabrać synka, którego urodziła mu gejsza. Butterfly popełnia rytualne samobójstwo.

Premiera pierwszej wersji odbyła się 17 lutego 1904 r. w mediolańskiej La Scali. Opera miała wtedy dwa akty i została przyjęta bardzo chłodno. Cztery miesiące później wystawiono ją ponownie w Brescii, dzieląc nieproporcjonalnie długi drugi akt na dwie części i wprowadzając drobniejsze zmiany. Tym razem dzieło odniosło olbrzymi sukces, a w 1907 r. trafiło na deski Metropolitan Opera. W Operze Śląskiej, nie licząc wznowień, była pokazywana w nowej inscenizacji trzykrotnie. Premiera ostatniej wersji miała miejsce 30 stycznia 1988 r., a jej wznowienie w marcu 2011 r.

Libretto: Luigi Illica i Giuseppe Giacosa na podstawie sztuki Davida Belasco „Gejsza”.

Akt I. W japońskim porcie na dłużej zatrzymuje się okręt amerykańskiej marynarki wojennej. Znudzony porucznik Pinkerton korzysta z usług pośrednika Goro, który za opłatą ułatwia mu znajomość z młodziutką gejszą Cho-cho-san, zwaną też Butterfly (motyl). Zgodnie z japońskimi zwyczajami Pinkerton ma zawrzeć z nią ślub ważny przez 999 lat. Goro wprowadza go do wynajętego domku na wzgórzu nad miastem i przedstawia służbę przyszłej żony. Jako pierwszy z gości zjawia się konsul Stanów Zjednoczonych w Nagasaki, Sharpless, który traktuje sprawę poważniej niż Pinkerton i ostrzega go, by nie łamał życia szczerze kochającej go dziewczyny. Cho-cho-san przychodzi w otoczeniu rodziny i grona dziewcząt. Wyznaje, że rano była u misjonarzy, by przyjąć wiarę chrześcijańską, i że dla niego gotowa jest zerwać z rodziną i środowiskiem. Urzędnik odczytuje akt ślubu. Atmosferę mąci nagłe pojawienie się wuja panny młodej, Bonzy, który odkrył tajemnicę jej chrztu i rzuca na nią przekleństwo za porzucenie wiary ojców i poślubienie cudzoziemca. Przerażeni goście pośpiesznie opuszczają dom. Butterfly i Pinkerton zostają sami, a akt kończy się duetem miłosnym („Bimba degli occhi”), jednym z najpiękniejszych w światowej literaturze operowej.

Akt II. Mijają trzy lata od ślubu. Butterfly z małym synkiem każdej wiosny wyczekuje męża, który wyjeżdżając, przyrzekł, że wróci. Żyją w biedzie, a wierna służąca Suzuki obawia się jeszcze gorszego niedostatku, nie wierząc w powrót Pinkertona. Butterfly niezachwianie wierzy jego słowom. Radośnie wita konsula Sharplessa, a w trakcie jego wizyty przybywa też bogaty książę Yamadori, który przez Goro zabiega o jej względy. Młoda Japonka stanowczo go odrzuca, uważa się nadal za żonę Pinkertona i nie uznaje japońskich zwyczajów rozwodowych. Nie wpływają na to nawet słowa Sharplessa, który oględnie daje do zrozumienia, że Pinkerton nie zamierza wracać. Butterfly nie wierzy konsulowi (aria „Un bel di vedremo” - „Tam na wschodniej stronie”), pokazuje mu synka i prosi, by powiadomił Pinkertona, że oboje na niego czekają. Zakłopotany konsul odchodzi, a Butterfly wypędza natrętnego Goro. Wystrzał armatni zwiastuje przybycie okrętu Pinkertona. Uszczęśliwiona Butterfly przystraja z Suzuki dom kwiatami (duet „Schuoti quelle fronda”) i w ślubnej sukni czeka na męża. Zapada zmierzch, w oddali słychać śpiew rybaków wracających z połowu, a na ścieżce do domku nikogo nie widać.

Akt III. Mija noc, a znużona oczekiwaniem Butterfly zasypia. W ogródku zjawiają się Sharpless i Pinkerton. Suzuki ze zdumieniem patrzy na towarzyszącą im nieznajomą elegancką damę, żonę Pinkertona, która przybyła z mężem, by zabrać jego synka. Cho-cho-san od razu domyśla się wszystkiego i wie, co ma zrobić. Odprawia obecnych i wydobywa ze skrytki rodowy sztylet, na którego klindze wyryto słowa: „Niechaj z honorem umiera ten, komu los nie pozwolił żyć z honorem”. Pożegnawszy się z dzieckiem, przebija się sztyletem. Ostatnim odruchem zwraca się w stronę Pinkertona, który wpada do pokoju z okrzykiem „Butterfly!”.

Przedstawienie w Operze Śląskiej w Bytomiu, 29.11.2026 o godz. 18:00.