środa, 04 listopada 2026 Ogłoszenia Katalog firm PL / EN
Cmentarze i pomniki

Cmentarz Hutniczy w Gliwicach

Gliwice
O Cmentarz Hutniczy w Gliwicach

Zabytkowa wielowyznaniowa nekropolia z 1808 roku przy dawnej odlewni żeliwa, odtwarzana przez stowarzyszenie od 2002 roku.

Cmentarz Hutniczy w Gliwicach to niewielka, zabytkowa nekropolia założona w 1808 roku przez zarząd Królewskiej Odlewni Żeliwa. Leży przy ulicy Robotniczej w dzielnicy Politechnika i od początku XXI wieku jest stopniowo odtwarzany dzięki pracy społecznej.

Cmentarz fabryczny

Teren o powierzchni 0,57 ha wytyczono w pobliżu odlewni, na planie prostokąta. Główną aleję otwierała brama, strzeżona przez żeliwne lwy według Johanna G. Schadowa, a na jej końcu stała neoklasycystyczna kaplica. Podobne lwy z tego samego modelu stoją dziś przed Palmiarnią Miejską. Cmentarz słynął z rzeźb i ozdób grobowych odlewanych w zakładach. Był wielowyznaniowy: chowano tu głównie ewangelików, ale też katolików.

Kto tu spoczywa

Pochowano tu osoby zasłużone dla gliwickiego i górnośląskiego przemysłu, między innymi Johna Baildona, uważanego za ojca współczesnego hutnictwa, Johanna Schulze, wieloletniego dyrektora odlewni, jej pierwszego modelarza Christopha Mendla, hrabiego Ferdinanda Einsiedla oraz rzeźbiarza Theodora Erdmanna Kalidego.

Wybuch w 1922 roku i zniszczenie

W Niedzielę Palmową 9 kwietnia 1922 roku w grobowcu hrabiego Einsiedla ukryto broń i ładunki wybuchowe. Podczas przeszukania przez żołnierzy francuskich doszło do eksplozji, w której zginęło od 18 do 22 osób, a grobowiec odbudowano w 1925 roku jako kaplicę cmentarną. Ostatni pochówek odbył się 10 maja 1949 roku. Później cmentarz niszczał: skuwano niemieckie napisy, niszczono nagrobki, żeliwne elementy przetapiano, a kaplicę rozebrano w latach 60. XX wieku.

Odbudowa

Od 2002 roku cmentarz ratuje grupa zapaleńców, od 2004 roku działająca jako Stowarzyszenie Na Rzecz Dziedzictwa Kulturowego Gliwic „Gliwickie Metamorfozy”. Teren uporządkowano, otoczono nowym murem, postawiono bramę nawiązującą do przedwojennej i odnowiono żeliwny krzyż w głównej alei. W 2012 roku na miejsce wrócił nagrobek Johna Baildona. Na murach umieszczono tablice z biogramami pochowanych i dawnym położeniem grobów, jeśli udało się je ustalić.

Praktycznie

  • Adres: ul. Robotnicza w Gliwicach, dzielnica Politechnika. Cmentarz jest własnością gminy.
  • Teren jest nieczynny pogrzebowo. Godziny dostępu i zasady wejścia sprawdź u stowarzyszenia lub w urzędzie miejskim.
  • Tablice informacyjne na murach pozwalają zwiedzić cmentarz bez przewodnika.
Znajdź nas na mapie
Tagi
0.0
0 ocen
Zaloguj się, by ocenić.
Komentarze (0)

Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.

Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.

Zaloguj się