Krzyż kamienny w Bytomiu-Łagiewnikach

Kamienny krzyż w Bytomiu-Łagiewnikach to średniowieczna rzeźba o wysokości 57 centymetrów, wpisana do rejestru zabytków ruchomych województwa śląskiego. To prawdopodobnie jeden z najstarszych zabytków Bytomia.

Czy to na pewno krzyż pokutny

Na tablicy ze słowami z 1997 roku obiekt nazwano kamiennym krzyżem pokutnym z wczesnego średniowiecza. Krzyżem pokutnym nazywa się krzyż postawiony jako element ugody zabójcy z rodziną zabitego, ale nazwa ta bywa stosowana do wszystkich kamiennych krzyży i jest nieuprawnionym synonimem. W przypadku łagiewnickiej rzeźby nie jest znana przyczyna jej postawienia.

Jak wygląda rzeźba i skąd pochodzi

Rzeźba ma formę litery T, przypominającą kowadło. Według dra Edwarda Głuchowskiego powstała z piaskowca z okolic Kłodzka, według innych źródeł z granitu. Na jej powierzchni widać ukośne znaki krzyżyków. Dr Janowski uważa je za znaki solarne, które umieszczano na brzuchach rzeźb zwierząt. Znaki te mogą sugerować pogańską proweniencję rzeźby i świadczyć o tym, że zachowała się we fragmencie. Datowanie jest sporne: tablica mówi o wczesnym średniowieczu, ale według innych źródeł rzeźba powstała prawdopodobnie później, a ten sam badacz sugeruje nawet IV wiek.

Legenda i historia pomnika

Legenda ludowa wiąże rzeźbę ze świętymi Cyrylem i Metodym, choć nie ma informacji o ich obecności w Łagiewnikach. Obiekt stoi na murowanym postumencie z tablicą z 1997 roku. W lipcu 2011 roku został oblany żółtą farbą, a w tym samym roku oczyszczony.

Praktycznie

• Adres: ulica św. Cyryla i Metodego, Bytom-Łagiewniki. Krzyż stoi w przestrzeni publicznej.
• Rzeźba jest mała, więc to raczej przystanek niż cel całej wycieczki. W okolicy leży Żabie Doły, a trochę dalej Szyb Prezydent.