Romanka

Romanka ma 1366 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Grupy Lipowskiego Wierchu i Romanki w Beskidzie Żywiecko-Orawskim. Wznosi się nad Żabnicą oraz Sopotnią Małą i Wielką. Wierzchołek porasta zwarty las i nie ma z niego widoków, ale sam masyw, jego historia i szlaki dojścia dają dość powodów do wycieczki.

Jak wysoka jest Romanka na tle okolicy

Szczyt wznosi się nad dnem doliny Soły (około 370-380 m n.p.m.) niemal o 1000 metrów, a to największe takie przewyższenie w Kotlinie Żywieckiej. Od sąsiedniej Rysianki oddziela Romankę przełęcz Pawlusia (1176 m).

Romanka jest zwornikiem dwóch grzbietów: na północny zachód biegnie grzbiet do Skały, na północny wschód do Kotarnicy. W jej zbocza wcinają się doliny trzech potoków: Romanki, Sopotnianki i potoku W Ciemnem. Od zachodu stok szczytowy opada urwiskami skalnymi.

Las, hale i jaskinia

Niemal całe stoki porastają lasy, a w reglu górnym drzewostan tworzą głównie świerki. Górnoreglowy bór jest tu mocno narażony na wiatr i bywał niszczony przez huragany. W reglu dolnym rosną buk, jodła, jawor i jarząb pospolity. Od 1963 roku szczytowe partie objęto ochroną w formie rezerwatu, aby zachować jeden z ostatnich fragmentów puszczy karpackiej.

Wskutek wielowiekowego osadnictwa powstały tu polany używane jako hale pasterskie, między innymi Hala Wieprzska i Hala Łyśniewska. W zboczach góry znajduje się Jaskinia w Sopotni Wielkiej, której korytarze mają łącznie 101 m długości. Wśród zwierząt występujących w okolicy są wilk, ryś, jeleń, dzik i głuszec.

Historia turystyczna i wojenna

Nazwę szczytu znał już w XVII i XVIII wieku Andrzej Komoniecki, autor „Chronografii albo Dziejopisu Żywieckiego”. Romanka należała do pierwszych odwiedzanych turystycznie szczytów Beskidu Żywieckiego: w latach 1894-1899 niemiecki Beskidenverein wyznakował szlak z Jeleśni przez Romankę do Węgierskiej Górki. Pod szczytem stał schron dla narciarzy, zniszczony pod koniec I wojny światowej, a na wierzchołku dawniej wieża triangulacyjna.

W czasie II wojny światowej stoki Romanki dawały schronienie oddziałom partyzanckim. Działał tu między innymi oddział „Romanka”.

Szlaki na szczyt

Na szczyt prowadzą cztery wejścia, z orientacyjnymi czasami podanymi w jedną stronę: z Sopotni Małej przez Kotarnicę (3:15 h), z Sopotni Wielkiej przez Kotarnicę (2:50 h), z Bystrej przez stację turystyczną „Słowianka” i Suchy Groń (3:35 h) oraz z hali Rysianka przez przełęcz Pawlusia (1 h). Przez szczyt prowadzi pięć szlaków turystycznych oraz Szlak Papieski.

Najkrótsze dojście zaczyna się przy schronisku na hali Rysianka, więc dobrze połączyć Romankę z Rysianką.

Praktycznie

• Położenie: powiat żywiecki, nad miejscowościami Sopotnia Wielka i Żabnica.
• Noclegi i posiłek najbliżej w schronisku PTTK na Hali Rysianka.
• Podane czasy przejścia są orientacyjne i bywają różne od aktualnych oznaczeń na szlaku. Przed wyjściem sprawdź mapę i prognozę, bo w wysokich partiach pogoda zmienia się szybko.