Neoromański kościół klasztorny franciszkanów w Katowicach-Panewnikach z lat 1905-1908, bazylika mniejsza od 1974 roku, z kalwarią i coroczną szopką.
Bazylika w Panewnikach to neoromański kościół klasztorny franciszkanów, wzniesiony z cegły klinkierowej w latach 1905-1908 w dzielnicy Ligota-Panewniki w Katowicach. Jest wpisana do rejestru zabytków, działa jako kościół parafialny, a od 1974 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej. Świątynia ma 76 metrów długości, fasadę wysoką na 28 metrów i dwie wieże po 48 metrów.
O osiedleniu zakonników na stałe zdecydowały względy duszpasterskie. Franciszkanie z Góry Świętej Anny od XIX wieku docierali na wschodnie krańce Górnego Śląska, a liczba mieszkańców Panewnik i Ligoty szybko rosła. Najbliższy kościół parafialny stał w Mikołowie, siedem kilometrów w linii prostej. Teren nad Kłodnicą, około 8 hektarów, kupiono pod budowę klasztoru, a zakonnicy zamieszkali tu w 1902 roku.
Władze pruskie zwlekały z zezwoleniem na budowę kościoła i klasztoru, bo obawiały się, że franciszkanie będą działać na rzecz polskości Śląska. Zakonnicy zaczęli więc od groty Matki Bożej z Lourdes, na którą przepisy pozwalały. Prace ruszyły w marcu 1905 roku, a grotę poświęcono w sierpniu tego samego roku w obecności blisko 30 tysięcy pielgrzymów. Konstrukcję wykonano z 188 tysięcy cegieł i obłożono tufem trachitowym sprowadzonym z gór Eifel nad Renem.
Gdy opory ustały, przystąpiono do budowy kościoła i klasztoru według projektu brata Mansuetusa Fromma. Kamień węgielny wmurowano 1 lipca 1906 roku, a robotami kierował Franciszek Neumann z Bytomia. Pracowało około dwustu robotników, wśród nich wielu ochotników z okolicy. Kościół konsekrował 19 lipca 1908 roku kardynał Georg Kopp. Według opisów uroczystość zgromadziła 80 tysięcy wiernych, a do stacji w Ligocie uruchomiono ponad 50 specjalnych pociągów.
Zewnętrzne ściany z surowej cegły klinkierowej zdobią fryzy arkadowe i gzymsy z ceramicznych kształtek. W dolnej części fasady stoi trójdzielny portyk na kolumnach z piaskowca, a w niszy środkowej arkady figura świętego Floriana. Nad portykiem widać witrażową rozetę o średnicy 7 metrów, a szczyt wieńczy figura Matki Bożej. Kopułę pokrywa łupek mozelski, a na jej szczycie stanęła półtoratonowa figura świętego Franciszka. Dachy bazyliki pokryto blachą miedzianą.
Wnętrze tworzą trzy nawy, transept i dwuczęściowe prezbiterium pod sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Nawa środkowa ma 17,5 metra wysokości. W galerii blend arkadowych wiszą malowidła Norberta Paprotnego z 1963 roku ze scenami z życia świętego Franciszka z Asyżu. Witraże wykonała pracownia Forstów w Münsterze w Westfalii, a w ołtarzach pracowali m.in. rzeźbiarz Georg Schreiner z Ratyzbony i Bruno Tschötschel z Wrocławia. W lewej nawie bocznej stoi ołtarz świętej Barbary z rzeźbą ratującej górników, wykonany w Bawarii w 1920 roku.
Pod górnym prezbiterium mieści się krypta z kaplicą świętego Józefa, długa na 18 metrów. W wieżach wisi pięć dzwonów, największy waży ponad dwie tony.
Bazylika jest znana z szopki, którą buduje się w niej co roku przed Bożym Narodzeniem, według różnych ustaleń od 1908 lub 1913 roku. Opisuje się ją jako największą w Europie szopkę ołtarzową, a w okresie świątecznym świątynia staje się ośrodkiem pielgrzymkowym. Do klasztoru przylega kalwaria, miejsce kultu Męki Pańskiej, której historia zaczyna się od groty lourdzkiej z 1905 roku.
Najbliżej, około kilometra od bazyliki, leży Park Zadole.
Do centrum miasta jest stąd około pięciu kilometrów. Tam stoi druga wielka świątynia Katowic, archikatedra Chrystusa Króla.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się