Gotycka bazylika dawnego opactwa cystersów w Rudach z barokowymi kaplicami i diecezjalnym sanktuarium Matki Bożej Pokornej.
Bazylika w Rudach to dawny kościół cysterskiego opactwa, zbudowany z cegły około 1300 roku i dziś pełniący funkcję kościoła parafialnego oraz diecezjalnego sanktuarium Matki Bożej Pokornej. Od 2009 roku ma tytuł bazyliki mniejszej. Leży w Rudach, w gminie Kuźnia Raciborska, w powiecie raciborskim, i jest częścią pocysterskiego zespołu klasztorno-pałacowego.
Cystersi przybyli do Rud z Jędrzejowa w 1258 roku. Pierwszy kościół, prawdopodobnie drewniany, postawili zaraz po przyjeździe. Obecną świątynię zaczęto budować po sprowadzeniu całego konwentu, około 1300 roku. Konsekracja miała nastąpić około 1303 roku. Zakonnicy mieszkali tu do kasaty w 1810 roku.
Kościół przebudowywano w XVII i XVIII wieku. W 1685 roku dobudowano kruchtę z portalem, a w latach 1723-1726 kaplicę Najświętszej Marii Panny z kryptą grzebalną cystersów. Po pożarze w 1725 roku nad kruchtą powstała barokowa fasada, która przesłoniła średniowieczną elewację.
To trójnawowa bazylika na planie krzyża łacińskiego z transeptem i czworobocznym prezbiterium, wzniesiona z cegły z piaskowcem w częściach konstrukcyjnych. Nawy nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe. Układ przęseł o jednakowej długości w nawie głównej i bocznych wiąże się z architekturą romańską, a pozostałe elementy są gotyckie.
Barokowa fasada ma dwie kondygnacje i częściowo ukrytą wieżę. Stoją na niej figury Archanioła Michała, św. Floriana, św. Benedykta i św. Bernarda. Rzeźby na fasadzie oraz stiukowe figury Mojżesza, Aarona, Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty przy ołtarzach bocznych wykonał Jan Melchior Österreich w 1725 roku.
Barokowa kaplica Matki Bożej przy południowej stronie ma cztery nisze z posągami archaniołów, dzieło Jana Schuberta z Lipnika. Przy prezbiterium stoją też kaplice św. Jana Nepomucena, ze stiukami z XVIII wieku, i św. Krzyża, z polichromią z 1775 roku. W kruchcie, pod którą znajduje się krypta książąt raciborskich z rodu Hohenlohe-Schillingsfürst, stoi żeliwny sarkofag księcia Wiktora i jego żony.
Centrum kultu jest obraz Matki Bożej z połowy XV wieku, malowany temperą na lipowej desce, o wymiarach 114 na 73,5 cm. Prawdopodobnie jest to kopia starszego wizerunku. Cystersi przywieźli obraz z Jędrzejowa, a podarowali go książęta raciborscy Kazimierz i Władysław. Strona parafii wskazuje, że wzorowano go na rzymskim wizerunku Salus Populi Romani.
Rudy były miejscem pielgrzymek z całego Śląska, Małopolski i Czech, a ich szczyt przypadł na pierwszą połowę XVIII wieku. Obraz został koronowany w 2000 roku, a w 1995 roku kościół ustanowiono sanktuarium diecezjalnym. W bazylice znajdują się relikwie św. Walentego oraz relikwie drzewa Krzyża Świętego.
W 1945 roku Armia Czerwona podpaliła opactwo i kościół spłonął, choć kaplica z obrazem ocalała. Odbudowę rozpoczęto w 1947 roku i prowadzono etapami do 2000 roku. Usunięto wtedy tynki, odsłaniając ceglany wątek wendyjski wnętrza, odbudowano sklepienia i okna. Pierwszą po wojnie mszę odprawiono w 1950 roku w kaplicy Matki Boskiej.
W okolicy znajdziesz park klasztorno-pałacowy.
W Rudach działa też zabytkowa stacja kolejki wąskotorowej.
Rudy leżą też w rejonie parku krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się