Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich

Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich zajmuje prawie 494 km2 w południowo-zachodniej części województwa śląskiego. Obejmuje północno-wschodnie dzielnice Raciborza, północną część Rybnika i fragmenty kilkunastu gmin, a jego sercem jest zespół pocysterski w Rudach. Park powstał w 1993 roku i należy do Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

Krajobraz ukształtowany przez cystersów

Nazwa parku wzięła się stąd, że krajobraz urządzali tu mnisi. Konwent, zwykle dwunastu zakonników i opat, przybył do Rud w 1258 roku z Jędrzejowa w Małopolsce. Cystersi prowadzili gospodarkę rolną i leśną, budowali młyny i rozwijali hutnictwo żelaza. Zachowały się pozostałości kuźni i dawnych zakładów żelaznych, a w parku jest m.in. staw Łańcuchowy.

Przyroda

Lasy zajmują około 57 procent powierzchni, głównie sosnowe. Teren przecina gęsta sieć rzek i cieków, a wśród nich Ruda i Bierawka, jest też ponad 270 zbiorników wodnych. Park chroni dolinne lasy i stawy, w których gnieżdżą się ptaki. Rezerwat przyrody Łężczok ma 477 ha i istnieje od 1957 roku. Według parku stwierdzono tu 236 gatunków ptaków, z czego 154 lęgowe.

Zabytki w granicach parku

Najważniejszym zabytkiem jest zespół pocysterski w Rudach z barokowym klasztorem i pałacem, o którym więcej piszemy w opisie bazyliki w Rudach. W parku stoi też kilka drewnianych kościołów, a najstarszy pochodzi z 1534 roku. Historię kolei wąskotorowej poznasz na zabytkowej stacji w Rudach. W dawnym szpitaliku zbudowanym w latach 1858-1861 działa centrum edukacji parku.

Praktycznie

• Park obejmuje rozległy teren, więc zwiedzanie najlepiej zacząć od Rud i wybrać interesujący fragment.
• Biuro Zespołu Parków Krajobrazowych mieści się w Będzinie, kontakt: biurozpk@zpk.com.pl.
• Zasady wstępu do poszczególnych miejsc i oferta edukacyjna są na stronie zpk.com.pl.