Park im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach

Park im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach to park krajobrazowy o powierzchni ok. 51 ha, założony w 1888 roku w dzielnicy Brynów, w kwartale ulic Kościuszki i Pięknej oraz alei Górnośląskiej. Uważany jest za najbardziej wartościowy teren zieleni miejskiej w Katowicach. Kompozycja nawiązuje do parków angielskich, a od 1993 roku całość jest wpisana do rejestru zabytków.

Jak powstał park?

Park założono na obszarze podmiejskiego lasu zwanego Lasem Katowickim. W 1888 roku uporządkowano tu 6 ha lasu, a w latach 1894-1895 rozbudowano go jako Park Południowy (Südpark). Teren częściowo zajmowała wcześniej kopalnia węgla kamiennego Beate, założona w 1801 roku, a staw w północnej części parku powstał w miejscu dawnego zbiornika kopalnianego.

W 1903 roku miasto wydzierżawiło teren na 100 lat od przemysłowca Tiele-Wincklera. Na Wzgórzu Beaty stanęła wtedy 20-metrowa wieża Bismarcka. W 1925 roku parkowi nadano imię Tadeusza Kościuszki. Wieżę rozebrano w latach 30., a jej elementy wmurowano w fundamenty budowanej archikatedry Chrystusa Króla. 16 lipca 1922 roku w parku oficjalnie podpisano akt przejęcia części Górnego Śląska przez Polskę.

Co jest w środku?

Najwyższym punktem parku jest Wzgórze Beaty, ponad 323 m n.p.m. Na jego szczycie stoi drewniany kościół św. Michała Archanioła z ok. 1510 roku, przeniesiony w 1938 roku z Syryni w powiecie wodzisławskim. Opiekuje się nim Muzeum Historii Katowic, a na dziedzińcu jest lapidarium. W pobliżu stoi pomnik Alpinistów, upamiętniający tragicznie zmarłych wspinaczy.

W północno-wschodniej części stoi stalowa wieża spadochronowa o wysokości 35 m, ze schodami i platformą na szczycie. Pierwszą, 50-metrową wieżę zbudowano w 1938 roku według projektu Józefa Koziołka. Według Zakładu Zieleni Miejskiej 4 września 1939 roku grupa harcerzy próbowała z niej bronić centrum Katowic przed wojskami niemieckimi. Dzisiejszą wieżę odbudowano w 1951 roku. Ochroną objęto także pomnik Tadeusza Kościuszki, muszlę koncertową, murowaną altanę i cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej.

Park gęsto przecinają ścieżki spacerowe, są otwarte polany, drogi dla rowerów, oczka wodne i galeria rzeźby plenerowej. Urządzono tu tor saneczkowy, bulodrom (otwarty w 2006 roku) i dwa place zabaw, w tym drewniany. W parku odbywają się koncerty promenadowe.

Jaka jest tu przyroda?

W parku rośnie ponad 90 gatunków i odmian drzew i krzewów, głównie rodzimych liściastych: grab, buk, lipa drobnolistna, klon pospolity i jawor. Wśród cenniejszych drzew są buki o srebrzystych pniach i wiśnie piłkowane o różowych kwiatach. W 1996 roku odkryto przy parku jedyne współczesne stanowisko osadniczka gołego w Polsce. Gniazdują tu kosy, kwiczoły, sójki i kilka gatunków sikor, a pospolite są wiewiórki i jeże.

Przez park prowadzą Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej, Szlak Parkowy do Katowickiego Parku Leśnego i szlak nr 2 w stronę Panewnik i Stargańca.

Praktycznie

• Położenie: Katowice-Brynów, ul. Kościuszki. Wzdłuż ulicy kursuje tramwaj, w pobliżu parku są przystanki Katowice Kościuszki Szpital, Katowice Kościuszki Basen, Brynów Zgrzebnioka i Brynów Gawronów.
• Parkiem zarządza Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach (ul. Kościuszki 138).
• Wpis do rejestru zabytków ma numer A/1515/93 i obejmuje układ kompozycyjny, zespół zieleni, wieżę spadochronową, pomnik Kościuszki, muszlę koncertową, altanę, elementy małej architektury i cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej.
• Kościół św. Michała i wieża spadochronowa były remontowane, więc przed wizytą sprawdź, czy są dostępne.