Górnośląski Park Etnograficzny

Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie to muzeum na wolnym powietrzu typu parkowego, urządzone w Parku Śląskim. Ekspozycję otwarto dla zwiedzających 1 czerwca 1975 roku. Stoi tu około 78 obiektów małej i dużej architektury z XVII-XX wieku, przeniesionych z obszaru wschodniego Górnego Śląska i z Zagłębia Dąbrowskiego, a muzeum zajmuje ok. 33 ha.

Co zobaczyć w skansenie?

Zabytki budownictwa wiejskiego i małomiasteczkowego stoją w sześciu sektorach geograficznych i jednym tematycznym, z aranżacjami wnętrz. Sektory odpowiadają regionom: Beskid Śląski, Pogórze Cieszyńskie, część pszczyńsko-rybnicka, bytomsko-tarnogórska i lublinicka oraz Zagłębie Dąbrowskie. Osobno pokazano budownictwo ery przemysłowej.

W sektorze beskidzkim stoją zagrody z Istebnej, między innymi chałupa z 1794 roku, oraz zespół pasterski z Brennej z szałasem i koszorem dla owiec. Z Pogórza Cieszyńskiego pochodzą m.in. chałupa z Bażanowic z 1872 roku, kuźnia z Zamarsk z 1843 roku i spichlerz dworski z Simoradza z 1738 roku. W sektorze pszczyńsko-rybnickim można zobaczyć między innymi karczmę ze Świerczyńca z 1870 roku, wiatrak z Grzawy z pierwszej połowy XIX wieku i ośmioboczną stodołę z Brzeźc.

Wśród obiektów sakralnych jest drewniany kościół z Nieboczów z 1791 roku, przeniesiony do muzeum w 1995 roku i poświęcony w 1997, oraz kościół ewangelicki z Bytomia-Bobrka z 1932 roku, odtworzony w latach 2014-2017. Rozproszone w skansenie kapliczki mają wizerunki świętych i zwykle pochodzą z XIX lub początku XX wieku.

Skąd wzięła się idea skansenu?

Plany muzeum na wolnym powietrzu sięgają 1928 roku, kiedy dr Tadeusz Dobrowolski zapowiadał gromadzenie zagrożonych drewnianych kościołów. W latach 30. część obiektów trafiła do Parku Kościuszki w Katowicach, ale wojna wstrzymała plany. Do idei wrócono na początku lat 50., już w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku.

Samodzielną placówkę muzealną powołano 1 sierpnia 1974 roku, ale obiekty przenoszono wcześniej, w ramach zespołu działającego przy Muzeum Górnośląskim w Bytomiu: w 1964 roku trafiły tu pierwsze dwa, spichlerz plebański z Warszowic i wiatrak z Grzawy. Obecną nazwę muzeum przyjęło w 2010 roku. Skansen należy do Szlaku Architektury Drewnianej od 2002 roku.

Wydarzenia i ekspozycje

Muzeum organizuje cykliczne wydarzenia folklorystyczne, m.in. Śląskie Gody, które od 1998 roku łączą się z odpustem ku czci św. Józefa Robotnika, patrona kościoła z Nieboczów. Do rozpoznawalnych imprez należą też Wakacje w Skansenie i Noc w Muzeum. Aktualna oferta obejmuje spacery tematyczne, a jedną ze stałych wystaw jest ULiversum, poświęcona pszczołom i pszczelarstwu.

Na terenie ekspozycji kręcono film „Młyn i Krzyż” Lecha Majewskiego, w którym wykorzystano m.in. chałupy z Frydka i Istebnej, spichlerz z Simoradza i wiatrak z Grzawy.

W okolicy

Skansen leży w północno-zachodniej części Parku Śląskiego.

Niedaleko działa Planetarium Śląskie, a także Śląski Ogród Zoologiczny.

Praktycznie

• Adres: ul. Parkowa 25, 41-500 Chorzów.
• Godziny otwarcia zmieniają się zależnie od sezonu. Aktualny harmonogram, bilety online i informacje o dostępności podaje strona muzeumgpe-chorzow.pl, sprawdź je przed wizytą.
• Wnętrza obiektów udostępnia się w wybranych porach, a w niektórych terminach zwiedzanie ma charakter spacerowy, bez wchodzenia do wnętrz.
• Skansen jest terenem otwartym, więc ubierz się stosownie do pogody.