Trójkąt Trzech Cesarzy

Trójkąt Trzech Cesarzy to miejsce, w którym Biała Przemsza wpada do Czarnej Przemszy i od tego zbiegu rzeka nazywa się już po prostu Przemszą. W latach 1846-1915 spotykały się tu granice trzech cesarstw: niemieckiego (wcześniej pruskiego), austriackiego i rosyjskiego. Dziś ten dawny trójstyk leży na terenie Mysłowic i Sosnowca.

Gdzie stykały się granice

Granice biegły rzekami: Białą Przemszą, Czarną Przemszą i Przemszą. Po stronie pruskiej, a później niemieckiej, miejscowościami granicznymi były Brzęczkowice i Słupna, po rosyjskiej Modrzejów i Niwka, po austriackiej Jęzor. Dziś są to dzielnice Mysłowic (Brzęczkowice, Słupna) i Sosnowca (Modrzejów, Niwka, Jęzor).

Nazwa Dreikaisereck, czyli Zakątek Trzech Cesarzy, pojawiła się po 1871 roku, gdy zjednoczono Niemcy, a przyjęła się po 1873 roku, po zawarciu Sojuszu Trzech Cesarzy. Wcześniej miejsce nazywano Drei Länder Ecke, Kąt Trzech Krajów. Polska nazwa „Trójkąt” to kalka z niemieckiego skrótu Dreieck. Granica zniknęła w 1915 roku, gdy Niemcy i Austro-Węgry zajęły Królestwo Polskie, a w latach 1922-1939 spotykały się tu granice województw śląskiego, krakowskiego i kieleckiego.

Skąd wzięła się sława miejsca

Do I wojny światowej miejsce znała niemal cała Europa. Gazety pisały, że tygodniowo odwiedzało je od 3 do 8 tysięcy turystów. Po rzece pływały dwa niewielkie parostatki wycieczkowe, z wieży Bismarcka na Słupeckiej Górce w Mysłowicach oglądano okolicę, a w przygranicznych kramach można było zrobić zakupy. Szczególną atrakcją były wyprawy przez mosty graniczne, bo tuż po przekroczeniu granicy widać było różnice kulturowe i gospodarcze. Wieża Bismarcka, zbudowana w 1907 roku, została zburzona w 1933 roku.

Po II wojnie światowej miejsce popadło w zapomnienie. Przy okazji wizyty w pobliskich Mysłowicach możesz zajrzeć do Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, oddalonego o około 900 m.

Co stoi na miejscu dziś

Dzień po wejściu Polski do Unii Europejskiej, 2 maja 2004 roku, spotkali się tu prezydenci Jaworzna, Sosnowca i Mysłowic, a po mysłowickiej stronie zamontowano tablicę upamiętniającą to wydarzenie. Pierwotny napis mówił o granicach „trzech zaborów”, a w 2013 roku płytę wymieniono na informację o granicach trzech państw, bo Śląsk należał wtedy do państwa niemieckiego.

W 2007 roku, przed Świętem Niepodległości, po sosnowieckiej stronie odsłonięto niski obelisk z napisem „Obelisk Pamięci o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu”. Wykonano go z jednej z granitowych płyt zdemontowanego pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej z Sosnowca. W 2017 roku po stronie Sosnowca powstała niewielka infrastruktura: altana, stojaki na rowery, ławki, kosze i palenisko. Symbol zbiegu rzek występuje we fladze i herbie Sosnowca.

Jak tu dojść

Od strony Mysłowic nie ma dostępu do cypla z obeliskiem, a do dawnego trójstyku od strony Mysłowic prowadzi czerwony szlak pieszy im. Jana Kantora Mirskiego, zaczynający się w katowickim Giszowcu. W pobliżu biegnie też zielony szlak 25-lecia PTTK. Od strony Sosnowca i Jaworzna prowadzą szlaki i trasy rowerowe, a w Sosnowcu zaczyna się tu Szlak Rowerowy Dawnego Pogranicza, który wiedzie przy Stawikach.

Do obelisku po stronie sosnowieckiej najbliżej jest z przystanku autobusowego Niwka Kościół (około 1,1 km), a pociągiem na stację Sosnowiec Jęzor Południowy, położoną około 600 m od dawnego trójstyku. W mysłowickich Brzęczkowicach, około 600 m od dawnego trójstyku, działa Muzeum Misyjne w Mysłowicach.

Praktycznie

• Lokalizacja: ujście Białej Przemszy do Czarnej Przemszy, na granicy Mysłowic i Sosnowca; oficjalny przewodnik turystyczny województwa podaje adres ul. Stefana Żeromskiego w Mysłowicach i dostęp całoroczny.
• Ze strony Sosnowca jest dojście do cypla z obeliskiem, ze strony Mysłowic go nie ma, więc planując wizytę, wybierz dojście od sosnowieckiej strony.
• Teren jest otwartą przestrzenią nad rzeką, a oficjalny przewodnik turystyczny województwa podaje dostęp całoroczny.