Muzeum w dawnym magazynie odzieżowym kopalni Wujek, poświęcone pacyfikacji z 16 grudnia 1981 roku i ofiarom, którymi było dziewięciu górników.
Muzeum Izba Pamięci Kopalni Wujek mieści się w dawnym magazynie odzieżowym kopalni Wujek przy ulicy Wincentego Pola 38 w Katowicach-Brynowie. Poświęcone jest pacyfikacji kopalni 16 grudnia 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego. Placówkę prowadzi Śląskie Centrum Wolności i Solidarności. Samą kopalnię opisujemy w karcie Kopalnia Węgla Kamiennego Wujek.
Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia górnicy rozpoczęli na Wujku strajk okupacyjny, po aresztowaniu przewodniczącego kopalnianej Solidarności Jana Ludwiczaka. Rankiem 16 grudnia, około 10.30, rozpoczęła się akcja usuwania strajkujących sprzed kopalni. Około 12.30 pluton specjalny ZOMO oddał strzały do górników.
Według ustaleń opartych m.in. na materiałach Instytutu Pamięci Narodowej zginęło dziewięciu górników, a rannych zostało 23 górników i 41 funkcjonariuszy. W akcji uczestniczyło 1471 funkcjonariuszy MO i ZOMO oraz 760 żołnierzy, wsparci przez 22 czołgi i 44 wozy bojowe piechoty. Zabici to: Jan Stawisiński, Joachim Józef Gnida, Józef Czekalski, Józef Krzysztof Giza, Ryszard Józef Gzik, Bogusław Kopczak, Andrzej Pełka, Zbigniew Wilk i Zenon Zając. Inne źródła podają inny podział: siedmiu górników zginęło na miejscu, a dwóch zmarło kilka dni później. Przebieg wydarzeń ustalano m.in. w procesach sądowych prowadzonych w latach 1991 do 2009.
Budynek, wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku z cegły, służył jako magazyn kopalni Oheim, która po 1922 roku zyskała nazwę Wujek. Jest wpisany do rejestru zabytków (numer A/459/15 z 13 października 2015). Stał przy głównym wejściu na teren zakładu.
Muzeum otwarto 1 grudnia 2008 roku z inicjatywy Społecznego Komitetu Pamięci Górników KWK Wujek poległych 16.12.1981, we współpracy z Oddziałowym Biurem Edukacji Publicznej w Katowicach i komisją zakładową NSZZ Solidarność kopalni. Od 16 grudnia 2011 roku, na podstawie umowy z miastem Katowice, prowadzi je Śląskie Centrum Wolności i Solidarności. Pierwotnie trzy sale pokazywały pamiątki z okresu stanu wojennego, eksponaty związane z historią górnictwa, inscenizację walki górnika z zomowcem i dioramę wydarzeń na kopalni.
W 2021 roku budynek nadbudowano według projektu Wojciecha Koziarskiego; powierzchnia wzrosła z 200 do 1100 metrów kwadratowych. Nową, multimedialną wystawę otwarto 16 grudnia 2021 roku. Według strony Centrum ekspozycja zajmuje trzy poziomy dawnego magazynu. Poziom -1 przedstawia powojenny kontekst polityczny Europy i początki Solidarności, poziom 0 pacyfikację z 16 grudnia 1981, z odrestaurowanym czołgiem T-55 i zachowaną wewnętrzną rampą, na której padły strzały, a poziom +1 historię lat 80., rosnący opór społeczny, rolę Kościoła i rozmowy Okrągłego Stołu.
Przed wejściem na teren kopalni stoi pomnik poległych górników, 33-metrowy krzyż odsłonięty w grudniu 1991 roku, projektu Aliny Borowczak-Grzybowskiej i Andrzeja Grzybowskiego. Obok krzyża znajdują się urny z ziemią z grobów dziewięciu zabitych.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się