Pomnik w Katowicach w formie trzech brązowych skrzydeł upamiętniający powstania śląskie z lat 1919, 1920 i 1921, odsłonięty w 1967 roku.
Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach upamiętnia trzy wystąpienia zbrojne ludności śląskiej z lat 1919, 1920 i 1921 przeciwko władzom niemieckim, które miały doprowadzić do przyłączenia Górnego Śląska do Polski. Stoi w parku Powstańców Śląskich przy alei Wojciecha Korfantego, w pobliżu ronda gen. Jerzego Ziętka. Odsłonięto go 1 września 1967 roku.
Pomnik ma formę trzech orlich skrzydeł z brązu, symbolizujących trzy powstania śląskie. Autorami projektu byli rzeźbiarz Gustaw Zemła i architekt Wojciech Zabłocki. Konstrukcja waży 60 ton, a teren wokół znicza i skrzydeł wyłożono granitem.
Skrzydła stoją na sztucznie usypanej skarpie zakończonej bastionowo. Pierwotnie na skarpie od strony ronda umieszczono nazwy miejscowości, w których toczyły się walki. Zniknęły w latach 2004-2005 podczas budowy Drogowej Trasy Średnicowej i przebudowy ronda, a w 2016 roku wróciły na skarpę dzięki interwencjom mieszkańców.
Inicjatorem budowy był przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, Jerzy Ziętek. Pomnik miał być darem społeczeństwa Warszawy dla Górnego Śląska, wyrazem wdzięczności za pomoc w odbudowie stolicy. Ostatecznie został ufundowany przez Stołeczny Fundusz Odbudowy Stolicy, a na murku od południa widnieje napis „Warszawa Powstańcom Śląskim”.
Konkurs na projekt ogłoszono w maju 1965 roku. Zgłoszono 116 prac, a rozstrzygnięcie nastąpiło 1 października 1965 roku. Najwyżej oceniono projekt Zemły i Zabłockiego. Według założeń skrzydła miały być wykute w granicie, ale zdecydowano się na odlew z brązu, który wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych. Na potrzeby odlewu ogłoszono zbiórkę metali nieżelaznych.
Budowę zainaugurowano 3 maja 1966 roku, w 45. rocznicę wybuchu III powstania śląskiego. Wmurowano wówczas akt erekcyjny. Kamieniem węgielnym było 21 urn z ziemią z pól bitewnych, nie tylko związanych z powstaniami śląskimi. Urny złożono w krypcie pod pomnikiem.
Monument wzniesiono na terenie dawnego parku katowickiego zamku rodu Tiele-Wincklerów. Stał tu wcześniej cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej, a mogiły ekshumowano i przeniesiono do parku im. Tadeusza Kościuszki.
Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał założenie pomnikowe do rejestru zabytków 19 lutego 2024 roku pod numerem A/1348/24. Wpis obejmuje trzy brązowe skrzydła ze zniczem u podstawy, skarpę, półkolistą ścianę bastionu od strony ronda, granitowy plac na skarpie i murek z napisem. Pomnik uznawany jest za jeden z symboli Katowic.
Około 0,3 km od pomnika stoi siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.
Około 0,4 km dalej mieści się Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego.
Około 0,8 km od pomnika znajduje się Muzeum Śląskie w Katowicach.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się