Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego

Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego mieści się w gmachu przy Rynku 10 w Katowicach i jest największą sceną dramatyczną Górnego Śląska. Gmach z 1907 roku, wpisany do rejestru zabytków, ma trzy sceny, a teatr stawia na repertuar w etnolekcie śląskim. W odległości około 400 m stoi Pomnik Powstańców Śląskich.

Jak powstał gmach

Budynek zaprojektował rządowy mistrz budowlany Carl Moritz, a budowę rozpoczęto w 1906 roku na miejscu pierwszego katowickiego ratusza.

Decyzję o budowie podjęto w 1898 roku, a budowę sfinansowały państwo, miasto i prywatni darczyńcy. Gmach w stylu neoklasycystycznym oddano w 1907 roku i miał wtedy 800 miejsc dla widowni. Szczyt fasady zdobiły płaskorzeźby ze scen z „Pierścienia Nibelunga”, a na tympanonie widniał niemiecki napis „Deutschem Wort – deutscher Art”. Teatr zainaugurowano 2 października 1907 roku premierą „Wilhelma Tella” Friedricha Schillera. W okresie międzywojennym płaskorzeźby usunięto, a na początku lat 70. zdemontowano rzeźby stojące w niszach. Gmach wpisano do rejestru zabytków 30 grudnia 1991 roku. Po remoncie na przełomie XX i XXI wieku rzeźby wróciły do nisz.

Teatr w polskich i niemieckich czasach

Do 1922 roku scena była niemieckim Teatrem Miejskim, a potem stała się polskim teatrem.

Po włączeniu Katowic do Polski miasto przekazało gmach w bezpłatną dzierżawę Towarzystwu Przyjaciół Teatru Polskiego. Scena dramatyczna Teatru Polskiego rozpoczęła działalność 7 października 1922 roku premierą „Królewskiego jedynaka” Lucjana Rydla, a dzień później otwarto scenę operową, zlikwidowaną w 1932 roku z powodów finansowych. W 1936 roku teatr przemianowano na Teatr im. Stanisława Wyspiańskiego. W latach 1939-1945 działał jako niemiecki, a od 6 października 1945 roku nosi dzisiejszą nazwę. W latach 1954-1956 dyrektorem artystycznym był Gustaw Holoubek, który zapraszał do współpracy m.in. Tadeusza Kantora.

Trzy sceny i repertuar

Teatr gra na Scenie Dużej, Kameralnej i w Malarni.

• Scena Duża mieści 438 osób na parterze i dwóch balkonach.
• Scena Kameralna powstała w 1981 roku w miejsce Małej Sceny, która spłonęła, i ma 88 miejsc.
• Scena w Malarni działa od 1992 roku w dawnej loży masońskiej przy ul. Teatralnej 2 i ma 95 miejsc.

Jednym z głównych kierunków pracy jest repertuar w etnolekcie śląskim. Prapremierę miało tu w 1928 roku „Wesele na Górnym Śląsku” Stanisława Ligonia, a późniejsze realizacje to m.in. „Piąta strona świata” Kazimierza Kutza i „Czarny ogród” Małgorzaty Szejnert w adaptacji. Teatr organizuje też festiwale, w tym „Open The Door”, jest współorganizatorem festiwalu „Interpretacje”, prowadzi galerię Foyer ze sztuką współczesną i latem plac przed budynkiem zamienia w miejsce tanecznych wieczorów „Roztańczony Wyspiański”. Regularnie prezentuje spektakle z napisami po angielsku, tłumaczeniem na polski język migowy i audiodeskrypcją.

Obok teatru

Teatr leży w sercu Katowic, około 600 m od siedziby NOSPR i około 0,9 km od Muzeum Śląskiego.

Praktycznie

• Adres: Rynek 10, 40-003 Katowice.
• Dane kontaktowe kasy, repertuar i bilety na stronie teatrslaski.art.pl.
• Strona teatru informuje o udogodnieniach „Teatr bez barier”: tłumaczenie na język migowy i audiodeskrypcja przy wybranych spektaklach.
• Do budynku wchodzi się na spektakle, wydarzenia lub galerię Foyer; zasady zwiedzania sprawdź u organizatora.