Teatry i opera

Teatry i opera na Śląsku to Teatr Śląski, Opera Śląska w Bytomiu, NOSPR i zabytkowe sceny. Sprawdź, które gmachy zobaczyć i dokąd iść z dzieckiem.

Województwo śląskie ma ponad dwadzieścia scen i sal koncertowych, od neoklasycystycznych teatrów z początku dwudziestego wieku po filharmonie w modernistycznych gmachach. Część mieści się w dawnej cechowni, w dawnym kasynie albo w ruinach, więc wiele z nich warto obejrzeć także z zewnątrz. Zestawienie obejmuje Górny Śląsk, Zagłębie, Częstochowę i Śląsk Cieszyński.

Które teatry na Śląsku zobaczyć najpierw?

Dobry początek to cztery adresy z różnych części regionu: Teatr Śląski przy katowickim Rynku, gmach Opery Śląskiej w Bytomiu, siedziba NOSPR w Katowicach i teatr w Cieszynie. Każdy reprezentuje inną epokę i inny rodzaj sceny.

Gdzie w Katowicach pójść na teatr i koncert?

W Katowicach scen jest najwięcej, a dzielnica Śródmieście skupia kilka z nich. Szczegółowe zestawienia znajdziesz na stronach Katowic i Śródmieścia.

Teatr Śląski mieści się w gmachu z 1907 roku, wpisanym do rejestru zabytków, i uchodzi za największą scenę dramatyczną Górnego Śląska. Historię budynku opisuje artykuł o gmachu i jego patronie. W Strefie Kultury stoi siedziba NOSPR, otwarta w 2014 roku, z ceglaną fasadą nawiązującą do Nikiszowca. Obok stoją Muzeum Śląskie i Spodek.

Mniejsze sceny leżą w centrum. Kinoteatr Rialto działa od 1913 roku i jest dziś kinem studyjnym z koncertami i spektaklami. Teatr Ateneum to śląski teatr lalki i aktora z repertuarem dla dzieci, a Teatr Bez Sceny kameralna scena założona w 1997 roku, nominowana do Złotych Masek. W Załężu działa niezależny Teatr Żelazny, a w Piotrowicach-Ochojcu Old Timers Garage: teatr i klub w dawnym kinie Piast, gdzie stoi też część kolekcji zabytkowych samochodów.

Gdzie jest opera i gdzie filharmonie?

Opera Śląska ma siedzibę w Bytomiu, w neoklasycystycznym gmachu z 1901 roku, zbudowanym jako dom koncertowy z teatrem miejskim. Stoi przy ulicy Moniuszki i ma główną scenę oraz salę imienia Adama Didura.

Filharmonie działają w Częstochowie i Zabrzu. Filharmonia Częstochowska zajmuje modernistyczny gmach z lat 1955-1965 przy ulicy Wilsona, wzniesiony na fundamentach Nowej Synagogi, którą spalono w grudniu 1939 roku. Ma dwie sale koncertowe, a patronem jest skrzypek Bronisław Huberman. Filharmonia Zabrzańska od 2010 roku mieści się w budynku z 1911 roku, dawnej Bibliotece Donnersmarcków w Parku Hutniczym. Obok w Zabrzu stoi Dom Muzyki i Tańca, modernistyczny gmach z 1959 roku z salą widowiskową znaną z dobrej akustyki. Zabrzańskie sceny zebrano na stronie Zabrza.

Które zabytkowe gmachy teatralne warto zobaczyć?

Teatr w Cieszynie przy Placu Teatralnym powstał w 1910 roku według projektu wiedeńskich architektów Fellnera i Helmera, ma widownię na sześćset trzydzieści miejsc i należy do Europejskiej Trasy Historycznych Teatrów. Teatr Polski w Bielsku-Białej zbudowano w latach 1888-1890 według projektu Emila von Förstera, a fasadę zdobią posągi Apolla i muz. Teatr Zagłębia w Sosnowcu otwarto w 1897 roku jako Teatr Zimowy; ma amfiteatralną widownię i malowidła Rudolfa Sarbiewskiego.

W Zabrzu Teatr Nowy gra w ceglanym budynku dawnego kasyna huty Donnersmarcka. W Rybniku Teatr Ziemi Rybnickiej stoi przy placu imienia Kazimierza Kutza, ma salę na sześćset pięćdziesiąt miejsc i od 2023 roku jest zabytkiem. W Częstochowie ceglany Teatr im. Adama Mickiewicza z lat 1928-1931 jest jedynym publicznym teatrem w mieście ze stałym zespołem aktorskim. Uwaga na zbieżność nazw: teatr o tym samym patronie działa też w Cieszynie.

Dokąd z dzieckiem do teatru?

Spektakle dla najmłodszych grają teatry lalkowe. Banialuka w Bielsku-Białej działa od 1947 roku i organizuje międzynarodowy festiwal sztuki lalkarskiej; o mieście bajek pisaliśmy w artykule o Bolku i Lolku, Reksiu i Banialuce. W Będzinie Teatr Dzieci Zagłębia gra spektakle dla dzieci, młodzieży i dorosłych. W Katowicach repertuar dla dzieci ma Ateneum. Muzyczne widowiska pokazuje chorzowski Teatr Rozrywki, mieszczący się w dawnym hotelu i domu kultury; jego dzieje opisuje tekst o chorzowskim music hallu.

Gdzie teatr gra w nietypowym miejscu?

W Gliwicach ruiny Teatru Victoria z 1890 roku, spalonego w 1945 roku, nigdy nie odbudowano; dziś służą jako scena na wydarzenia artystyczne. W Bytomiu dawna cechownia kopalni Rozbark z 1911 roku jest siedzibą Bytomskiego Teatru Tańca i Ruchu. W Czeladzi Kopalnia Kultury działa w budynku dawnej jadalni górniczej z 1912 roku, a w Wiśle zadaszony amfiteatr w parku w centrum jest sceną plenerową. W Tychach Teatr Mały pokazuje przedstawienia zapraszanych zespołów, a w Gliwicach Teatr Miejski ma kilka scen w mieście.

Jak ułożyć wycieczkę po scenach regionu?

Najprościej wybrać jedno miasto i obejrzeć dwie sceny z jednej okolicy. W Katowicach Rialto i Ateneum mają adresy przy tej samej ulicy Świętego Jana, a Teatr Śląski stoi przy Rynku. Zabrze ma trzy pozycje: Teatr Nowy, Filharmonię i Dom Muzyki i Tańca, więc to dobry cel na cały dzień. W Bielsku-Białej Teatr Polski stoi tuż obok Zamku książąt Sułkowskich, a Banialuka mieści się przy ulicy Mickiewicza.

Rozrzucone po regionie sceny dobrze łączą się z wyjazdem na weekend: Cieszyn leży na Śląsku Cieszyńskim, Wisła w Beskidzie Śląskim, a Częstochowa ma teatr i filharmonię. Tyski Teatr Mały działa w budynku z lat 1962-1965 i ma galerię sztuki, więc oprócz spektaklu można obejrzeć wystawę.

Po kolejne pomysły zajrzyj do kategorii Kultura i Muzea.

Najczęstsze pytania

Który teatr na Śląsku jest największy?

Teatr Śląski w Katowicach uchodzi za największą scenę dramatyczną Górnego Śląska. Ma trzy sceny i gmach z 1907 roku przy Rynku.

Gdzie na Śląsku jest opera?

Opera Śląska ma siedzibę w Bytomiu, w gmachu przy ulicy Moniuszki z 1901 roku. Zbudowano go jako pierwszy taki obiekt, dom koncertowy z teatrem miejskim, w konurbacji górnośląskiej.

Gdzie pójść z dzieckiem?

Na spektakl lalkowy do bielskiej Banialuki, katowickiego Ateneum albo będzińskiego Teatru Dzieci Zagłębia. Młodsi widzowie mogą też trafić na muzyczne widowiska w chorzowskim Teatrze Rozrywki.

Czy są sceny w nietypowych budynkach?

Tak. Teatr Nowy w Zabrzu gra w dawnym kasynie huty, taniec w Bytomiu ma siedzibę w cechowni kopalni, a w Gliwicach spektakle wystawia się w ruinach teatru z 1890 roku.