Jeziora

Jeziora na Śląsku to zbiorniki zaporowe i zalane piaskownie, od Goczałkowic po Rybnik. Sprawdź, które służą rekreacji, a które oglądasz z brzegu.

Śląskie jeziora to prawie wyłącznie dzieło człowieka: zapory na Sole, Wiśle, Rudzie i Warcie oraz wyrobiska po piasku podsadzkowym, który dostarczano kopalniom. Dlatego tak różnią się charakterem. Jedne mają plaże i wypożyczalnie sprzętu, inne są rezerwuarami wody pitnej, na których obowiązują zakazy, jeszcze inne to małe, płytkie stawy w lesie. Ogólny przegląd znajdziesz w artykule o jeziorach i zbiornikach wodnych regionu.

Które jeziora na Śląsku są największe?

Największe jest Jezioro Goczałkowickie na Wiśle, o powierzchni do trzech tysięcy dwustu hektarów, leżące kilka kilometrów na południe od Pszczyny. Służy przede wszystkim zaopatrzeniu w wodę części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i jest ważne dla ptaków. Dzieje zapory i wysiedlonego Zarzecza opisuje tekst o jeziorze Goczałkowickim.

Duże są też zbiorniki w dawnych piaskowniach: Dzierżno Duże w Pyskowicach, o powierzchni ponad pięciuset hektarów, utworzone w 1964 roku w dolinie Kłodnicy, i Kuźnica Warężyńska w Dąbrowie Górniczej, o powierzchni pięciuset sześćdziesięciu hektarów, które w 2005 roku wypełniło wyrobisko po piaskowni. W mowie potocznej nazywa się je Pogorią IV.

Gdzie nad wodę w Beskidach i na Sole?

Zbiorniki w dolinie Soły tworzą kaskadę. Jezioro Żywieckie utworzono w 1966 roku, ma do 6,6 km długości, linię brzegową o długości ponad trzydziestu kilometrów i do 26,8 metra głębokości, a przy jego budowie zalano kilka wsi, między innymi Stary Żywiec. Ma elektrownię wodną. Jezioro Międzybrodzkie powstało w 1937 roku, a nad brzegiem leżą letniskowe wsie Międzybrodzie Bialskie i Międzybrodzie Żywieckie. Historię obu opisuje artykuł o wsiach pod wodą i zaporach na Sole.

Mniejsze jest Jezioro Czanieckie w Porąbce, które ma tylko czterdzieści pięć hektarów i jest rezerwuarem wody pitnej, między innymi dla Katowic, Tychów i Bielska-Białej. Obowiązuje na nim zakaz uprawiania sportów wodnych i rybactwa, więc to akwen do oglądania, nie do kąpieli.

W Wiśle, w dzielnicy Czarne, leży Jezioro Czerniańskie z zaporą ziemną z 1973 roku, wysoką na trzydzieści siedem metrów, o pojemności czterech i pół miliona metrów sześciennych. Zbiornik powstał jako retencyjny i rezerwuar wody pitnej. Widoki na tę okolicę zbiera artykuł o wieżach i platformach widokowych, wśród nich o drewnianych konstrukcjach nad tym jeziorem.

Które zbiorniki w aglomeracji i Zagłębiu nadają się na wypad na jeden dzień?

Do Chechła-Nakła w gminie Świerklaniec, dawnego wyrobiska piasku podsadzkowego, zjeżdżają mieszkańcy aglomeracji: jest tu kąpielisko, plaże, pola biwakowe i wypożyczalnie sprzętu wodnego. W Dąbrowie Górniczej leży też Pogoria II, zbiornik z lat 1976-1978 w użytku ekologicznym, gdzie gnieździ się kolonia mew śmieszek; to miejsce raczej spacerów i obserwacji niż plażowania.

W Mikołowie, na granicy z Katowicami, jest staw Starganiec: powstał w połowie dziewiętnastego wieku w miejscu wyrobiska, a po rewitalizacji w 2023 roku działa tu kąpielisko. W Zabrzu-Biskupicach leży płytkie jezioro Anaszacht, zwane też zbiornikiem Madejskim, o powierzchni około sześciu i pół hektara, z amurami, karasiami i szczupakami. W Tarnowskich Górach, w Lasach Lublinieckich, leży Głęboki Dół, niewielkie leśne jezioro który widnieje już na mapach z 1883 roku. Kozłowa Góra, zbiornik na Brynicy z lat 1935-1939, jest ujęciem wody dla konurbacji górnośląskiej i ostoją ptaków. Miał też znaczenie obronne: wodą zamierzano zalać dolinę Brynicy i stworzyć przeszkodę na przedpolu obszaru warownego.

Gdzie nad wodę na południu i w Rybniku?

Nad Jeziorem Rybnickim o powierzchni czterech i pół kilometra kwadratowego, zbudowanym dla Elektrowni Rybnik, spotykają się żeglarze i wędkarze, a zbiornik leży w środku aglomeracji. W Brzeźcach, w gminie Pszczyna, Zbiornik Łąka z 1987 roku powstał dla zaopatrzenia kopalń w wodę przemysłową, a dziś jego brzegi pełnią funkcję terenu rekreacyjnego.

Co wybrać na Jurze i w okolicach Częstochowy?

W Poraju nad Wartą leży Jezioro Porajskie, zbiornik z 1978 roku o powierzchni do pięciu i pół kilometra kwadratowego, zbudowany dla potrzeb huty w Częstochowie. W Blachowni leży płytki zalew na Stradomce, który zasilają także wody Trzepizurki, największa głębokość wynosi około dwóch metrów. W Konopiskach, w otulinie parku krajobrazowego, jest Zalew Pająk z ośrodkiem harcerskim, nad którym rozgrywane są zawody triathlonowe.

Zalew w Dzibicach, zespół czterech małych zbiorników na Białce w gminie Kroczyce, jest często nazywany Kostkowickim, ale leży we wsi Dzibice. Ma plażę i wypożyczalnię kajaków, a tuż obok zaczyna się szlak przez Skały Kroczyckie. W Lublińcu Zalew Droniowicki to niewielki zbiornik rekreacyjny, w którym łowi się karpie i szczupaki; nie jest oficjalnym kąpieliskiem.

Jak wybrać jezioro do odwiedzenia?

Zacznij od celu, bo część zbiorników to ujęcia wody pitnej albo użytki przyrodnicze, więc zasady pobytu nad wodą różnią się od jeziora do jeziora. Na plażę i sprzęt wodny jedź na Chechło-Nakło, Starganiec albo do Dzibic. Do spacerów i obserwacji ptaków i spacerów wybierz Pogorię II, Kozłową Górę lub Jezioro Goczałkowickie. Dla widoków na góry nad Sołą i Wisłą będą Żywieckie, Międzybrodzkie i Czerniańskie. Więcej przyrody znajdziesz w kategoriach Parki i przyroda i Punkty widokowe.

Najczęstsze pytania

Które jezioro na Śląsku jest największe?

Jezioro Goczałkowickie, zbiornik zaporowy na Wiśle o powierzchni do trzech tysięcy dwustu hektarów. Służy przede wszystkim zaopatrzeniu w wodę.

Gdzie wolno się kąpać?

Kąpielisko jest nad Chechłem-Nakłem i nad stawem Starganiec po rewitalizacji z 2023 roku. Na Jeziorze Czanieckim obowiązuje zakaz sportów wodnych, a Zalew Droniowicki nie figuruje jako oficjalne kąpielisko.

Gdzie pooglądać ptaki?

Dobre miejsca to Jezioro Goczałkowickie, Pogoria II z kolonią mew śmieszek oraz Kozłowa Góra, uznawana za ostoję ptaków.

Czy w Dzibicach to Zalew Kostkowicki?

Tak się często mówi, ale nazwa jest błędna. Zbiorniki leżą we wsi Dzibice w gminie Kroczyce, nie w Kostkowicach.