Piękne widoki

Piękne widoki na Śląsku: szczyty i wieże widokowe Beskidu Śląskiego, jeziora zaporowe i Jura, od Skrzycznego po Goczałkowice.

Województwo śląskie ma więcej widoków, niż zwykle się zakłada: od beskidzkich grzbietów z panoramą Tatr w tle po płaskie, rozległe zbiorniki wodne w sercu aglomeracji. Zebrano tu kilkadziesiąt miejsc, w których warto się zatrzymać, od szczytów dostępnych kolejką linową po leśne jeziorka i wieże na wzgórzach. Wybierz według tego, ile masz sił i czasu.

Skąd na Śląsku widać najlepiej?

Najlepsze panoramy dają szczyty Beskidu Śląskiego: Skrzyczne, Barania Góra, Klimczok i Błatnia. Z nich widać sąsiednie pasma, doliny i pogórza, a przy dobrej pogodzie także dalekie grzbiety. Dla krótszego spaceru wybierz wieże widokowe, a dla spokojnych popołudni jeziora.

Region dzieli się tu na kilka krain, każda ze swoim typem widoku. Beskidy to góry i wieże, Jura Krakowsko-Częstochowska to skały i zamki, Śląsk Cieszyński to pogórze, a aglomeracja i Zagłębie dają jeziora w dawnych piaskowniach. Gdy planujesz wycieczkę, zacznij od najbliższego miasta, bo każde ma własną listę: Katowice, Wisła, Dąbrowa Górnicza, Mikołów, Mysłowice i Tarnowskie Góry.

Które szczyty w Beskidach dają najlepsze panoramy?

W Beskidzie Śląskim wybierz Skrzyczne, jeśli chcesz najwyższy szczyt, albo Klimczok i Szyndzielnię, jeśli wolisz łatwy dojazd kolejką. Dalej na wschód Beskid Żywiecki oferuje halę Rysianka i Pilsko. Szczyty różnią się poziomem trudności, więc przed wyjściem sprawdź trasę.

Skrzyczne ma 1257 metrów, jest najwyższym szczytem Beskidu Śląskiego i należy do Korony Gór Polski. Z miasta wjeżdża się na nią koleją krzesełkową, tuż pod szczytem działa schronisko PTTK, wierzchołek wieńczy maszt RTV, a na stokach są trasy narciarskie. Drugą pod względem wysokości górą pasma jest Barania Góra (1215 metrów) z wieżą widokową, a na jej zachodnich stokach zaczyna bieg Wisła. W Paśmie Klimczoka i Szyndzielni leżą Klimczok (1117 metrów), przez którego wierzchołek biegnie granica Bielska-Białej i Szczyrku, oraz Szyndzielnia, wznosząca się tuż na północ od Klimczoka, z historycznym schroniskiem PTTK, alpinarium i wieżą widokową; na Klimczoku schronisko stoi siedemset metrów od wierzchołka. Błatnia (917 metrów) ma kopiec widokowy z rzadko spotykaną w tej części Beskidów pełną panoramą i schronisko z 1926 roku.

Na wschodzie Rysianka wznosi się na 1322 metry i jest zwornikiem trzech grzbietów, z widokową halą i schroniskiem. Sąsiednia Romanka (1366 metrów) jest wyższa, ale jej wierzchołek porasta las, więc nie licz tam na panoramę; chodzi się na nią dla szlaków i samego masywu. Wspaniałe widoki za to czekają na Hali Malorka w Beskidzie Żywieckim, dawnej hali pasterskiej z widokiem na Pilsko i Babią Górę, oraz na Koczym Zamku, bezleśnym wzgórzu nad Koniakowem, na które wchodzi się kilka minut od parkingu.

Gdzie wjechać na szczyt albo wejść na wieżę?

Jeśli nie chcesz iść pod górę godzinami, wybierz kolejkę linową albo wieżę widokową. Pierwsza opcja daje widok od razu, druga zwykle wymaga krótkiego spaceru lasem.

Kolej gondolowa na Szyndzielnię, uruchomiona w 1953 roku, jest pierwszą w Polsce koleją gondolową. Dolna stacja leży w Olszówce w Bielsku-Białej, a górna na wysokości prawie tysiąca metrów. W Chorzowie kolej linowa Elka kursuje nad Parkiem Śląskim przez cały rok. Otwarta w 1967 roku, była wtedy najdłuższą nizinną koleją linową w Europie, a dziś jeździ na nowo zbudowanych liniach, więc to łatwy sposób na spojrzenie na zielone serce aglomeracji.

Wieże widokowe tworzą osobną grupę. W Brennej wieża na Starym Groniu ma dwanaście metrów, a w Wiśle drewniana wieża Szarcula patrzy na Jezioro Czerniańskie. W Pogrzebieniu koło Raciborza metalowa wieża z 2019 roku ma prawie dwadzieścia metrów i trzy platformy, z których przy dobrej widoczności widać Beskidy, Sudety i Jesioniki. W Chałupkach wieża Graniczne meandry Odry pokazuje zakola rzeki na granicy z Czechami, a w Wodzisławiu Śląskim neogotycka Wieża Romantyczna z lat 1867-1868 stoi w lesie na Grodzisku.

Które jeziora i zbiorniki wodne zobaczyć?

Zbiorniki wodne tworzą drugą grupę widoków, bardziej płaskich i spokojniejszych. Wiele z nich powstało w dawnych piaskowniach lub jako zapory na rzekach, a dziś służą wypoczynkowi, wędkarzom i ptakom.

Aglomeracja i Zagłębie

W Dąbrowie Górniczej leżą dwa duże zbiorniki: Pogoria II w zalanej piaskowni, w użytku ekologicznym, z kolonią mew śmieszek i brzegami porośniętymi trzciną, oraz Kuźnica Warężyńska, czyli pięćset sześćdziesiąt hektarów wody w wyrobisku po piaskowni, napełnionym w 2005 roku. W okolicach Pyskowic i Gliwic Dzierżno Duże liczy ponad pięćset hektarów i powstało w wyrobiskach po piasku w dolinie Kłodnicy. Jezioro Rybnickie w Rybniku to zbiornik zaporowy zbudowany dla elektrowni, popularny wśród żeglarzy i wędkarzy. W Świerklańcu Chechło-Nakło ma około dziewięćdziesięciu hektarów, plaże i kąpielisko, a Kozłowa Góra to płytki zbiornik na Brynicy z lat 1935-1939, ważny jako ostoja ptaków.

Mniejsze akweny znajdziesz w Mikołowie, gdzie Starganiec po rewitalizacji z 2023 roku ma ogólnodostępne kąpielisko, w Zabrzu, gdzie Anaszacht jest płytkim łowiskiem, oraz w Tarnowskich Górach, gdzie Głęboki Dół to leśne jeziorko w Lasach Lublinieckich.

Beskidy, Jura i okolice Żywca

Jezioro Goczałkowickie na Wiśle jest jednym z największych sztucznych jezior Górnego Śląska, zajmuje do trzech tysięcy dwustu hektarów a od Pszczyny dzieli go około pięciu kilometrów na południe. Woda ze zbiornika trafia do aglomeracji przemysłowej, a sam akwen ma duże znaczenie dla ptaków. Razem z zaporą tworzy szeroki, otwarty pejzaż. W Beskidach na Sole stoją trzy zbiorniki: Jezioro Żywieckie z elektrownią wodną, Jezioro Międzybrodzkie z letniskowymi wsiami i Jezioro Czanieckie, które jest zbiornikiem wody pitnej. W Wiśle Czarne Jezioro Czerniańskie powstało w 1973 roku. Na Jurze kąpiel i spacer w okolicy Częstochowy oferują zalew w Blachowni i Jezioro Porajskie, a w Lublińcu Zalew Droniowicki, który nie jest oficjalnym kąpieliskiem, ale służy wędkarzom.

Jakie widoki są w samych Katowicach?

Katowice mają w tym zestawieniu siedem miejsc, więc nie trzeba opuszczać miasta, żeby spojrzeć na zieleń i wodę. Leżą one w różnych dzielnicach Katowic, między innymi w Murckach (dwa miejsca), Giszowcu (dwa), na Osiedlu Paderewskiego-Muchowcu, w Szopienicach-Burowcu i Podlesiu. Dobrym pomysłem jest połączenie spaceru z wizytą w innej części miasta, a komplet znajdziesz na stronie pięknych widoków w Katowicach.

Dalej od Katowic najwięcej miejsc zebrano w Wiśle, bo aż pięć, a po trzy w Mikołowie, Mysłowicach, Tarnowskich Górach i Dąbrowie Górniczej. Wisła ma beskidzkie szczyty, wieże i jezioro blisko siebie, więc dobrze sprawdza się jako punkt wypadowy na kilka dni.

Co zobaczyć na Jurze i w skałach?

Jura Krakowsko-Częstochowska to wapienne skały, jaskinie i zamki, które układają się w charakterystyczny krajobraz.

Góra Zborów (467 metrów) koło Kroczyc jest rezerwatem przyrody i ważnym rejonem wspinaczkowym, z udostępnioną Jaskinią Głęboką. Szlak Orlich Gniazd biegnie jako czerwony szlak pieszy przez Wyżynę Krakowsko-Częstochowską wzdłuż średniowiecznych zamków i kończy się w Częstochowie. Można go przejść w całości albo wybrać pojedyncze odcinki w okolicy Ogrodzieńca.

Gdzie szukać przełęczy, wodospadu i punktów na szlakach?

Poza szczytami warto odwiedzić przełęcze i miejsca na szlakach, które można połączyć w jedną wycieczkę. Przełęcz Salmopolska, zwana też Białym Krzyżem, leży na wysokości 934 metrów i łączy Szczyrk z Wisłą drogą wojewódzką. To najwyżej położona przełęcz Beskidu Śląskiego dostępna drogą i węzeł szlaków z parkingiem i zajazdem, więc dobry punkt startowy na grzbiet. Karkoszczonka (723 metry) leży na granicy Brennej i Szczyrku. Malinowska Skała to z kolei jedna z najbardziej rozpoznawalnych skał Beskidu Śląskiego, pomnik przyrody nieożywionej od 1977 roku.

Zupełnie innego rodzaju widok daje wodospad w Sopotni Wielkiej, wysoki na około dziesięć metrów, opisywany jako największy w polskich Beskidach. Ślad dawnych podziałów terenu zobaczysz przy zabytkowym kopcu granicznym na polach trzech wsi w powiecie wodzisławskim, usypanym na nowo w latach 1793-1794.

Które widoki są łatwe, a które wymagają kondycji?

Łatwe są wieże widokowe na krótkich spacerach, wychodnia przy szlaku, jaką jest Malinowska Skała, Koczy Zamek, kolejka na Szyndzielnię i brzegi jezior. Średnio trudne to Błatnia, Klimczok i Hala Malorka. Najwięcej wysiłku wymagają Barania Góra, Rysianka i długie odcinki Szlaku Orlich Gniazd. Dobór zależy od pogody i kondycji, a w górach zawsze zabierz ciepłą odzież.

Jezioro Żywieckie oddano w 1966 roku; ciągnie się na długość do 6,6 kilometra, a pod wodą znalazło się kilka wsi. Jezioro Goczałkowickie ma pojemność około stu sześćdziesięciu ośmiu milionów metrów sześciennych i jest ważne dla zaopatrzenia w wodę oraz dla ptaków. Brzegi obu zbiorników dają inny rodzaj widoku niż górskie grzbiety: rozległy i spokojny.

Jak wybrać widok na wycieczkę?

Jeśli chodzisz z dziećmi lub osobami starszymi, zacznij od jezior i kolejki linowej. Dla wytrwałych są długie grzbiety i szlak jurajski. Przed wyjazdem w góry sprawdź prognozę, bo szczyty bywają zamglone, a lasy zacieniają część wierzchołków.

Najczęstsze pytania

Który szczyt w Beskidzie Śląskim jest najwyższy?

Skrzyczne, 1257 metrów, nad Szczyrkiem. Drugą górą pasma jest Barania Góra, 1215 metrów.

Gdzie wjechać kolejką na szczyt?

Gondola startuje w Olszówce i dowozi pasażerów na Szyndzielnię; na Skrzyczne wiezie kolej krzesełkowa ze Szczyrku.

Czy Romanka ma widoki?

Jej wierzchołek jest zalesiony, więc panoramy z niego nie ma. Lepsze widoki dają sąsiednie hale, jak Rysianka.

Gdzie można się wykąpać?

Kąpieliska działają na przykład nad Jeziorem Chechło-Nakło i w Starganiecu w Mikołowie. Zalew Droniowicki w Lublińcu nie jest oficjalnym kąpieliskiem.

Co zobaczyć w Wiśle?

W okolicy Wisły są Barania Góra, gdzie zaczyna bieg Wisła, Przełęcz Salmopolska, wieża Szarcula nad Jeziorem Czerniańskim oraz samo jezioro. Wszystko leży w Beskidzie Śląskim.

Czy wieże widokowe są ogólnodostępne?

Wieże w Brennej, Wiśle i Chałupkach są związane ze szlakami i ścieżkami przyrodniczymi, więc zwykle dochodzi się do nich pieszo.