Atrakcje: Będzin

Będzin atrakcje: zamek Kazimierza Wielkiego, Podziemia Będzińskie, pałac Mieroszewskich i wieża ciśnień w Grodźcu. Co zobaczyć w Będzinie.

Będzin to jedno z najstarszych miast Zagłębia Dąbrowskiego, z zamkiem na wzgórzu nad Czarną Przemszą, zachowanym odcinkiem murów i starym rynkiem pod zamkiem. Poza zamkiem miasto ma kilka mniej oczywistych punktów: schron wykuty w Górze Zamkowej, nitowaną wieżę ciśnień i muzea rozłożone na kilka adresów. Dobrze nadaje się na spacer w pojedynkę i na deszczowy dzień.

Co zobaczyć w Będzinie w pierwszej kolejności?

Na początek idź na Górę Zamkową: zamek, kościół Świętej Trójcy, mury miejskie i plac Kazimierza Wielkiego leżą blisko siebie. Z centrum Będzina łatwo połączyć je w jeden spacer.

Zamek w Będzinie stoi na wzgórzu nad Czarną Przemszą i należy do najlepiej rozpoznawalnych budowli Zagłębia Dąbrowskiego. Kazimierz Wielki dobudował go w 1349 roku, a po zniszczeniach zamek odbudowano w XIX wieku według projektu Lanciego, potem raz jeszcze w latach 1952-1956. Historię zamku przybliża artykuł o zamku od Kazimierza Wielkiego do odbudowy Lanciego. Tuż obok, w obrębie dawnego grodu, stoi kościół Świętej Trójcy, gotycko-barokowa świątynia z XIV wieku.

Pod zamkiem zachował się niewielki odcinek średniowiecznych murów miejskich, wzniesionych w latach sześćdziesiątych XIV wieku z polecenia Kazimierza Wielkiego, z odbudowanym fragmentem przy ulicach Modrzejowskiej i Zawale. Dawny rynek miasta to plac Kazimierza Wielkiego, zwany Starym Rynkiem, z kilkoma zachowanymi kamienicami. Blisko stoi też kościół św. Tomasza Becketa, murowany kościół cmentarny z 1834 roku.

Które muzea w Będzinie warto odwiedzić?

Najważniejsze jest Muzeum Zagłębia, które prowadzi ekspozycje w kilku miejscach: w zamku, w pałacu w Gzichowie, w Podziemiach Będzińskich i w dawnych domach modlitwy. Dobrze sprawdza się na deszcz, a całość zebrano w kategorii muzeów w Będzinie.

Muzeum Zagłębia założono w 1956 roku i skupia się na historii regionu. Podziemia Będzińskie to trasa urządzona w niedokończonym niemieckim schronie przeciwlotniczym pod Górą Zamkową. Pałac Mieroszewskich, zwany też Gzichowskim, to barokowo-klasycystyczna ceglana budowla, wzniesiona na początku XVIII wieku na wzór francuskich pałaców, z polichromiami i parkiem. Całkiem inny charakter ma Izba Tradycji Komunikacji Miejskiej, założona w 2013 roku, z zabytkowymi autobusami, biletami i umundurowaniem. Odwiedza się ją po wcześniejszym umówieniu.

Więcej o mniej znanych miejscach miasta napisano w artykule o Będzinie poza zamkiem.

Co zobaczyć w Będzinie poza centrum?

Poza centrum warto jechać do Grodźca, gdzie stoją wieża ciśnień, kościół św. Doroty i kościół św. Katarzyny. To dzielnica z wyraźnym charakterem przemysłowym, dobra na krótką wyprawę.

Wieża ciśnień w Grodźcu to stalowa budowla z 1902 roku, wzniesiona dla kopalni; jej konstrukcja jest w całości nitowana i według opisów nie ma w kraju takiej drugiej. Odnowiono ją w 2020 roku. Przegląd ośmiu takich wież znajdziesz w tekście o wieżach ciśnień Śląska. Na wzgórzu w Grodźcu, zwanym Górą św. Doroty, stoi murowany kościół św. Doroty z 1635 roku, wzniesiony z fundacji ksieni norbertanek ze Zwierzyńca. Kościół św. Katarzyny przy ulicy Wolności to barokowa świątynia z lat 1726-1729, rozbudowana w latach 1931-1932, z ceglaną dzwonnicą.

Powojenne kościoły to kościół Niepokalanego Poczęcia w Łagiszy, budowany od 1946 roku, oraz kościół św. Barbary w Koszelewie, urządzony w dawnej izbie zbornej kopalni, z koronowanym obrazem Czarnej Madonny. Zestawienie kościołów znajdziesz w kategorii kościoły i klasztory w Będzinie.

Gdzie w Będzinie iść z dziećmi?

Z dziećmi sprawdzą się dwa miejsca: hala zabaw Freak Park i Teatr Dzieci Zagłębia. Oba działają pod dachem, więc pasują także na deszcz.

Freak Park przy ulicy Cieszkowskiego to hala zabaw z trampolinami, ściankami wspinaczkowymi, tyrolką i Małpim Gajem, z kawiarnią dla rodziców. Teatr Dzieci Zagłębia przy ulicy Teatralnej to teatr lalkowy założony przez Jana Dormana. Gra głównie dla dzieci, ale ma też spektakle dla młodzieży i dorosłych, a repertuar warto sprawdzić przed wizytą. Propozycje na niepogodę zebrano w zestawieniu atrakcji na deszcz w Będzinie.

Pamięć o żydowskich mieszkańcach Będzina

Przed wojną znaczną część miasta zamieszkiwali Żydzi, a dziś o ich obecności przypominają dwa domy modlitwy, cmentarz i miejsca po synagodze oraz getcie. To miejsca historyczne, które wymagają skupienia i szacunku.

Nowy cmentarz żydowski z 1831 roku leży na północnym zboczu Góry Zamkowej, przy ulicy Podzamcze. To jedyny z trzech będzińskich cmentarzy żydowskich, który przetrwał, a zachowało się na nim około 250 całych macew oraz fundamenty ohelu. Dwa dawne domy modlitwy udostępniono dla zwiedzających: Dom Modlitwy Cukermana w kamienicy przy alei Kołłątaja z polichromiami, dostępny od 2007 roku, oraz synagoga Mizrachi w podziemiach kamienicy przy ulicy Potockiego, dziś oddział Muzeum Zagłębia, także z zachowaną polichromią.

Synagoga z 1881 roku stała u stóp wzgórza zamkowego i spłonęła we wrześniu 1939 roku; dziś miejsce upamiętnia granitowy obelisk odsłonięty w 1993 roku. Getto utworzyli Niemcy w maju 1942 roku, a zlikwidowali w sierpniu 1943 roku. Jego losy opisuje artykuł o likwidacji gett Zagłębia w 1943 roku, a los spalonych synagog regionu przybliża tekst o synagogach spalonych we wrześniu 1939 roku. Wszystkie te miejsca łączy kategoria dziedzictwo żydowskie w Będzinie.

Najczęstsze pytania

Co warto zobaczyć w Będzinie w jeden dzień?

Rano zamek, kościół Świętej Trójcy i mury miejskie na Górze Zamkowej, po południu Podziemia Będzińskie lub pałac w Gzichowie. Jeśli zostaje czas, pojedź do Grodźca zobaczyć wieżę ciśnień.

Czy w Będzinie jest coś na deszczowy dzień?

Tak: Muzeum Zagłębia z ekspozycjami w kilku miejscach, Podziemia Będzińskie, Teatr Dzieci Zagłębia i Freak Park. Sześć takich miejsc zebrano na stronie atrakcji na deszcz.

Czym wyróżnia się wieża ciśnień w Grodźcu?

Cała konstrukcja jest nitowana, a według opisów nie ma w kraju drugiej takiej wieży. Zbudowano ją w 1902 roku dla kopalni, a odnowiono w 2020 roku.

Czy zamek w Będzinie jest średniowieczny?

Tak, zamek zbudował Kazimierz Wielki w 1349 roku, jednak późniejsze odbudowy zmieniły jego wygląd. Obecny kształt jest efektem prac z XIX wieku i z lat 1952-1956.

Gdzie szukać miejsc na samotny spacer w Będzinie?

Wybierz Górę Zamkową, mury miejskie i plac Kazimierza Wielkiego albo spacer po Grodźcu. Pełna lista jest w kategorii atrakcji solo w Będzinie.