Getto żydowskie utworzone przez Niemców w maju 1942 roku w Będzinie, z częściami na Warpiu i Kamionce, zlikwidowane w sierpniu 1943 roku.
Getto będzińskie było dzielnicą żydowską w Będzinie, który w czasie okupacji nosił nazwę Bendsburg. Niemcy utworzyli je w maju 1942 roku i przesiedlali tu ludność żydowską głównie z pobliskich terenów Wschodniego Górnego Śląska. Ostateczna likwidacja rozpoczęła się 1 sierpnia 1943 roku.
Duże getto mieściło się w dzielnicy Warpie. Niemcy umieścili w nim Żydów z Zagłębia, a także z Bohumina, Kielc, Oświęcimia i Czechosłowacji. Małe getto znajdowało się na Kamionce. Nadzór nad gettem sprawował Mojżesz Merin, przewodniczący Centrali Żydowskich Rad Starszych na Wschodnim Górnym Śląsku.
Getto nie było otoczone murem, ale miejscami stawiano zasieki i tabliczki ostrzegawcze o zakazie opuszczania go. Punkt kontrolny znajdował się przy ul. Modrzejowskiej 88, w czasie okupacji Marktstrasse.
Mieszkańców zmuszano do pracy w fabrykach i warsztatach. Pracowano m.in. w szopie Braunego w Dąbrowie Górniczej, zatrudniającej około 200-250 osób, w szopie Rossnera, w której pracowało około 8 tys. osób, w warsztacie przy ul. Małachowskiego z około 650 pracownikami oraz w fabrykach wyrobów ortopedycznych i walizek.
Od 15 czerwca 1942 roku w getcie działał szpital, którym kierował dr Salomon Weinzieher, lekarz i były poseł na Sejm. Początkowo mieścił się przy ul. Podzamcze 41, a w kwietniu 1943 roku przeniesiono go na ul. Krakowską 60.
Do połowy sierpnia 1942 roku z miasta deportowano do obozów zagłady około 2400 osób. 12 sierpnia 1942 roku pod pozorem stemplowania dokumentów zebrano Żydów na boisku klubu sportowego Hakoah, gdzie przeprowadzono selekcję na osoby wysyłane do obozów pracy i do obozów zagłady. W 1943 roku w Będzinie mieszkało jeszcze około 18 tys. Żydów.
W getcie działał lokalny oddział Żydowskiej Organizacji Bojowej. Gdy 1 sierpnia 1943 roku rozpoczęła się ostateczna likwidacja gett w Będzinie i na Środuli w Sosnowcu, mieszkańcy podjęli samoobronę, znaną jako powstanie w getcie będzińsko-sosnowieckim. Jego organizatorami byli Józef i Bolesław Kożuchowie, Cwi Brandes i Frumka Płotnicka. Mieszkańców getta deportowano do obozu Auschwitz-Birkenau. Ostatnią grupę, zajmującą się uprzątaniem opuszczonej dzielnicy, wywieziono w lutym 1944 roku.
Do osób związanych z gettem należą autorki dzienników Rutka Laskier i Chajka Klinger oraz Sam Pivnik, ocalały autor wspomnień.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się