Atrakcje: Jastrzębie-Zdrój

Co zobaczyć w Jastrzębiu-Zdroju? Drewniany Dom Zdrojowy z 1862 roku, Park Zdrojowy i kilka zabytkowych kościołów to dobry początek spaceru po mieście.

Jastrzębie-Zdrój kojarzy się z kopalniami, ale zwiedzającego czeka tu przede wszystkim dawne uzdrowisko na osiedlu Zdrój, kościoły z kilku epok i kilka parków. Jest też wystawa o historii węgla, duża sala zabaw dla dzieci oraz dwór i pałac w dawnych wsiach, które dziś są dzielnicami miasta.

Od czego zacząć zwiedzanie Jastrzębia-Zdroju?

Najlepiej od osiedla Zdrój, gdzie przetrwał układ dawnego uzdrowiska. Stoją tu Dom Zdrojowy, Park Zdrojowy i budynki całego zespołu uzdrowiskowego. Wszystkie wpisano do rejestru zabytków w 1993 roku, a leżą blisko siebie, przy ulicach 1 Maja i Witczaka, więc obejdziesz je podczas jednego spaceru.

Dom Zdrojowy to drewniany budynek z 1862 roku w stylu szwajcarskim, w konstrukcji szkieletowej. Dawniej mieściły się w nim kabiny kuracyjne, kawiarnia, czytelnia, sala taneczna i kasyno, a goście mogli napić się solanki. Dziś działa tu kawiarnia i instytucje kultury. Park Zdrojowy zajmuje osiemnaście hektarów i jest największym parkiem w mieście. Pozostałe budynki dawnego uzdrowiska, od pijalni wód po pensjonaty, opisuje osobna karta zespołu uzdrowiskowego, bo uzdrowiskowa działalność w mieście zakończyła się w 1994 roku, a budynki dostały nowe funkcje.

Historię Zdroju, od solanki jodowo-bromowej odkrytej przypadkiem w 1859 roku po budowę kopalń, opowiada artykuł Jastrzębie-Zdrój: od uzdrowiska do miasta Porozumień Jastrzębskich. O tężniach i pijalniach w regionie, w tym o jastrzębskim parku zdrojowym, przeczytasz w tekście o tężniach solankowych i pijalniach wód na Śląsku.

Które parki w Jastrzębiu-Zdroju nadają się na spacer?

Na krótki spacer wybierz park Dąbrówka, Park Uniwersytecki albo Jar Południowy. Każdy ma inny charakter: dwa pierwsze to parki z pomnikami przyrody, a trzeci to teren rekreacyjny z placami zabaw.

Park Dąbrówka leży między ulicami 1 Maja i Żeromskiego. Stoi w nim zabytkowy budynek hotelu Dąbrówka, a rosną różanecznik katawbijski, dąb szypułkowy i modrzewie. Trzy drzewa uznano za pomniki przyrody: kasztanowiec, lipę drobnolistną i wiąz szypułkowy.

Park Uniwersytecki wyznaczają ulice 1 Maja i Karola Miarki. Najstarszy jest w nim budynek dawnego Sanatorium Spółki Brackiej z 1911 roku, a w 1998 roku rozpoczął w nim działalność wydział zamiejscowy uczelni. Pomnikami przyrody są dwa wiązy szypułkowe. Oba parki są bezpłatne.

Jar Południowy między ulicami Wielkopolską i Mazowiecką dzieli się na dwie części. W spacerowej są alejki, klomby i place zabaw, więc dobrze sprawdza się z dziećmi. W rekreacyjnej stoją obiekty sportowe, lokale gastronomiczne i amfiteatr.

Które kościoły w Jastrzębiu-Zdroju są najstarsze?

Najstarszą świątynią w mieście jest drewniany kościół św. Barbary i św. Józefa, zbudowany w pierwszej połowie XVII wieku w Jedłowniku i przeniesiony w 1974 roku na osiedle Przyjaźń. Najstarszą murowaną jest kościół Wszystkich Świętych w Szerokiej, z lat 1796-1801.

Drewniany kościół należy do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Wszystkich Świętych ma barokowo-klasycystyczną bryłę, otacza go mur z czterema stacjami Drogi Krzyżowej, a po wojnie odzyskał dzwon z 1520 roku. Stoi przy ulicy Henryka Sławika 20.

W Jastrzębiu Górnym znajdziesz Sanktuarium Opatrzności Bożej, poświęcone w 1825 roku, od 2012 roku sanktuarium. W prezbiterium wisi trójkątny obraz z Okiem Opatrzności z 1773 roku, ocalały z pożaru wcześniejszego, drewnianego kościoła. W Moszczenicy stoi kościół Matki Bożej Różańcowej, budowany od 1939 roku i poświęcony w 1950 roku, a w Ruptawie ceglany kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny z lat 1947-1949, z wystrojem Henryka Burzca, ucznia Xawerego Dunikowskiego.

Dwie świątynie mają nietypową historię budynku. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa urządzono w 1951 roku w dawnym sanatorium dla dzieci z 1891 roku, zwanym Zakładem Marii. Kościół Jezusowy przy ulicy Cieszyńskiej 23 to ceglana świątynia ewangelicko-augsburska z lat 1988-1994 w stylistyce postmodernistycznej, na 780 miejsc siedzących. Zestaw wszystkich świątyń znajdziesz na stronie kościołów i klasztorów w Jastrzębiu-Zdroju.

Jaki zabytek w Jastrzębiu-Zdroju leży poza osiedlem Zdrój?

Poza centrum warto zajrzeć do dawnych wsi: zespół dworski w Bziu i zespół pałacowy w Boryni. Oba stoją w dawnych wsiach, dziś dzielnicach miasta.

Dwór w Bziu przy ulicy Klubowej 2 to późnorenesansowy dwór obronny z około 1605 roku, w parku krajobrazowym. Do 1714 roku należał do Rostków, potem do Skrzebeńskich, a od 1892 roku do rodziny Thau. Dziś mieszczą się w nim przedszkole i ośrodek zdrowia, więc to zabytek do oglądania z zewnątrz, nie muzeum.

Pałac w Boryni przy ulicy Zamkowej 5 jest klasycystyczny, z drugiej połowy XVIII wieku i z wpływami późnego baroku. Zbudowano go dla Jana von Schlutterbacha. Dziś działa w nim hotel z restauracją, a wokół rozciąga się zabytkowy park z ponad trzystuletnim dębem. Więcej obiektów tego rodzaju zobaczysz na stronie zabytków w Jastrzębiu-Zdroju.

Co robić w Jastrzębiu-Zdroju w deszcz i z dziećmi?

Na deszczowy dzień i z dziećmi wybierz salę zabaw Fikołki albo wystawę Carbonarium. Oba miejsca są pod dachem, ale skierowane do innych odbiorców.

Fikołki mieszczą się w Galerii Zdrój przy ulicy Podhalańskiej 26. Sala ma prawie trzysta metrów kwadratowych, labirynt, tyrolkę, suchy basen z piłeczkami i ściankę wspinaczkową. Przyjmuje dzieci od niemowląt do jedenastu lat, a najmłodsi do czwartego roku życia mają osobny Kącik Malucha. Rodzice mogą usiąść w kawiarni przy sali.

Carbonarium to wystawa o historii węgla w zabytkowej Łaźni Moszczenica przy ulicy Towarowej 7. Zwiedza się ją samodzielnie lub z przewodnikiem, a opowieść pomaga zrozumieć, czym górnictwo było dla miasta wyrosłego wokół kopalń. To miejsce dla dorosłych i starszych dzieci.

Dla osób, które lubią chodzić same, przygotowano zestaw miejsc dla jednego odwiedzającego w Jastrzębiu-Zdroju. Pary znajdą pomysły na stronie dla par, a architekturę zebrano w osobnym zestawieniu. Wydarzenia w mieście sprawdzisz w kalendarzu dla Jastrzębia-Zdroju.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Jastrzębiu-Zdroju w jeden dzień?

Na jeden dzień wystarczy osiedle Zdrój: Dom Zdrojowy, Park Zdrojowy, zespół uzdrowiskowy i dwa pobliskie parki przy ulicy 1 Maja. Jeśli zostanie czas, dodaj kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w dawnym sanatorium albo wystawę Carbonarium.

Gdzie jest dawne uzdrowisko w Jastrzębiu-Zdroju?

Dawne uzdrowisko leży na osiedlu Zdrój, w okolicy ulic 1 Maja i Witczaka. Zachowały się tu Dom Zdrojowy, Park Zdrojowy oraz pozostałe budynki zespołu uzdrowiskowego, wpisane do rejestru zabytków w 1993 roku.

Czy w Jastrzębiu-Zdroju jest coś dla dzieci?

Tak. Sala zabaw Fikołki w Galerii Zdrój przyjmuje dzieci od niemowląt do jedenastu lat, a w Jarze Południowym są place zabaw i alejki spacerowe. W parku Dąbrówka i w Parku Uniwersyteckim dzieci mogą pobiegać wśród starych drzew.

Który kościół w Jastrzębiu-Zdroju jest najstarszy?

Najstarszym kościołem jest drewniany kościół świętych Barbary i Józefa, zbudowany w pierwszej połowie XVII wieku w Jedłowniku i przeniesiony na osiedle Przyjaźń w 1974 roku. Najstarsza murowana świątynia to kościół Wszystkich Świętych w Szerokiej.

Czy można zwiedzić dwór w Bziu?

Dwór stoi przy ulicy Klubowej 2 w parku krajobrazowym. Mieści się w nim przedszkole i ośrodek zdrowia, dlatego najlepiej obejrzeć go z zewnątrz, spacerując po otaczającym go parku.