Architektura w Jastrzębiu-Zdroju to przeniesiony drewniany kościół, domy dawnego zdrojowiska oraz dwór i pałac w parkach dzielnic Bzie i Borynia.
Miasto zna się z kopalń, a przecież zachowało budowle z czasów, gdy było kilkoma osobnymi wsiami i małym uzdrowiskiem. Układ przestrzenny jest rozproszony, więc zabytki leżą w różnych dzielnicach. Wybór zacznij w atrakcjach Jastrzębia-Zdroju, a porównania szukaj w dziale architektura na Śląsku.
Jakie kościoły warto obejrzeć w Jastrzębiu-Zdroju?
Trzy świątynie mają zupełnie różny charakter: drewniana z XVII wieku, murowana z przełomu XVIII i XIX wieku oraz barokowo-klasycystyczna sprzed połowy XIX stulecia. Razem pokazują, jak zmieniały się materiał i styl budowy w dawnych parafiach tej okolicy.
Najstarszy w mieście jest kościół świętych Barbary i Józefa. Pochodzi z Jedłownika, który leży dziś w Wodzisławiu Śląskim, i dopiero w 1974 roku trafił na osiedle Przyjaźń. Jest jednym z punktów Szlaku Architektury Drewnianej w województwie.
W dzielnicy Szeroka, przy ulicy Sławika, stoi ceglany kościół Wszystkich Świętych, budowany od 1796 roku. Zastąpił drewnianego poprzednika. Jastrzębie Górne ma sanktuarium Opatrzności Bożej, poświęcone w 1825 roku; w prezbiterium zachował się obraz z 1773 roku, wyniesiony z ognia podczas pożaru wcześniejszego kościoła.
Gdzie szukać śladów uzdrowiska i dawnych rezydencji?
Ślady zdrojowiska zebrano na osiedlu Zdrój, a rezydencje wiejskich właścicieli stoją w Bziu i Boryni. W każdym z tych miejsc budynki pełnią dziś nowe funkcje, dlatego najwięcej da się zobaczyć na zewnątrz i w otaczających je parkach.
Przy ulicy 1 Maja działa zespół uzdrowiskowy: najstarsze domy wzniesiono w latach sześćdziesiątych XIX wieku, a kuracja zakończyła się w 1994 roku. Zainteresowanym solanką poleca się artykuł o uzdrowisku i porozumieniach oraz opis tężni i pijalni.
Dwór w Bziu przy ulicy Klubowej, późnorenesansowy, datuje się na około 1605 rok i służy dziś przedszkolu oraz ośrodkowi zdrowia. Pałac w Boryni, klasycystyczny, urządzono jako hotel z restauracją; na jego terenie rośnie dąb liczący ponad trzy stulecia.
Najczęstsze pytania
Co obejrzeć w Jastrzębiu-Zdroju, jeśli lubię stare budowle?
Do obejrzenia są trzy kościoły z różnych epok, dawny zespół uzdrowiskowy, dwór w Bziu i pałac w Boryni. Najstarsze są drewniana świątynia z XVII wieku i dwór z początku tego stulecia.
Czy wszystkie zabytki leżą blisko siebie?
Nie, rozmieszczono je po różnych dzielnicach: Szerokiej, Jastrzębiu Górnym, Zdroju, Bziu i Boryni. Każdy punkt trzeba więc traktować jako osobny przystanek.
Czy można wejść do dworu w Bziu?
W jego wnętrzach działają przedszkole i ośrodek zdrowia, dlatego zabytek ogląda się głównie z parku. To samo dotyczy pałacu w Boryni, gdzie goście korzystają z hotelu i restauracji.
Skąd wziął się drewniany kościół na osiedlu Przyjaźń?
Zbudowano go w Jedłowniku, a w drugiej połowie XX wieku rozebrano i postawiono ponownie w Jastrzębiu-Zdroju. Dziś to najstarsza świątynia miasta.