Atrakcje: Pszczyna

Co zobaczyć w Pszczynie: zamek z oryginalnymi wnętrzami, park z żubrami i skansenem oraz rynek. Kilkanaście miejsc na jeden lub dwa dni.

Pszczyna to miasto na południu województwa śląskiego, znane z zamku Hochbergów, otaczającego go parku i zwartego rynku z zabudową po pożarze z XVIII wieku. Wszystko leży blisko siebie, więc zwiedzanie wygodnie planować pieszo. Do tego dochodzą małe muzea, kilka kościołów i dwie nekropolie, które pokazują dawną wielokulturowość miasta.

Co zobaczyć w Pszczynie w pierwszej kolejności?

Zacznij od zamku i rynku, bo prowadzą do siebie wprost: rynek zachodnim końcem sięga zamku, a w pobliżu stoją brama, ratusz i dwa kościoły. Dopiero potem warto ruszyć do parku, który zajmuje tyle czasu, ile mu pozwolisz.

Zamek w Pszczynie to dawna rezydencja magnacka, pierwotnie gotycki zamek z początku XV wieku, dziś pałac z Muzeum Zamkowym. Razem z zabytkowym parkiem krajobrazowym o powierzchni 156 hektarów tworzy zespół pałacowo-parkowy, który w kwietniu 2021 roku uznano za pomnik historii. Wyróżnia go wyposażenie wnętrz: około 80 procent jest oryginalne. W środku zobaczysz wnętrza Hochbergów, apartament cesarski i Salę Lustrzaną. Dzieje przebudowy zamku opisuje artykuł o zamku i kwaterze cesarza.

Rynek to prostokątny plac o osi wschód-zachód, wpisany do rejestru zabytków od 1967 roku. Zabudowa z XVIII i XIX wieku zachowała się w zwartym układzie po pożarze w 1748 roku. Na rynku stoi pomnik księżnej Daisy, czyli ławeczka księżnej Daisy Joachima Krakowczyka, odsłonięta 1 maja 2009 roku. Księżna Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless żyła w latach 1873-1943. Jej losy poznasz z artykułu o Daisy von Pless, Angielce w pszczyńskim zamku.

Na rynku warto też obejrzeć ratusz pod numerem 2: neorenesansowy, z wieżą zegarową, z której codziennie rozbrzmiewa hejnał. Jest siedzibą władz miasta od 1716 roku, a jego elewacje wpisano do rejestru zabytków. W południowo-zachodniej części placu stoi Brama Wybrańców, barokowa brama zamku Promnitzów z 1687 roku, najstarsza zachowana w niezmienionej formie część zespołu zamkowego.

Jakie kościoły są w centrum Pszczyny?

W centrum stoją dwa kościoły różnych wyznań, oba w odległości krótkiego spaceru od rynku. Trzeci obiekt sakralny, kapliczka, leży przy parku.

Kościół Wszystkich Świętych stoi kilkadziesiąt metrów od zamku. Pierwsza wzmianka o świątyni pochodzi z 1326 roku, ale dzisiejszy wygląd to efekt odbudowy po pożarze z 1748 roku. W krypcie spoczęło trzynastu członków rodu Promnitzów. Kościół ewangelicki przy Rynku 1 zbudowano w latach 1743-1746, a po pożarze w 1905 roku odbudowano w formie neobarokowej. Jego fasada wychodzi na główny plac.

Kapliczka „Bądź Wola Twoja” to murowana kapliczka słupowa w południowo-zachodnim narożniku parku, u zbiegu ulic Wojska Polskiego i Żorskiej. Stoi przy rozwidleniu dawnych traktów handlowych i wiąże się z podaniem o pościgu za uciekającym z Polski Henrykiem Walezym.

Co zobaczyć w parku w Pszczynie?

Park wokół zamku to osobny cel całodniowego spaceru. Rozsiano w nim kilka małych zabytków, żubry i skansen. Plan na dzień bez zamku proponuje artykuł o parku, skansenie i zagrodzie żubrów.

Pawilon herbaciany to niewielka klasycystyczna budowla na owalnym planie, ukryta wśród drzew na wyspie pośrodku rozlewisk Pszczynki. Ma owalne okna i kopulasty dach mansardowy, a dziś mieści sezonową herbaciarnię. Na północy parku, na wzniesieniu nad doliną rzeki, stoi lodownia: neoromańska, na planie sześciokąta, w której przechowywano lód wycinany ze stawów. Wpisano ją do rejestru zabytków w 2023 roku.

Dwór „Ludwikówka” to klasycystyczna rezydencja książąt pszczyńskich z około 1800 roku z portykiem z kolumn toskańskich, przy ulicach Dunikowskiego i Chopina. Zamyka główną oś widokową dawnego parku angielskiego. Cmentarz św. Jadwigi w północno-wschodniej części parku, przy ulicy Chopina, założono w 1501 roku wokół dawnego kościoła filialnego. Przy parku, w neobarokowym Domku Ogrodnika, działa Muzeum Militarnych Dziejów Śląska.

Dokąd z dziećmi i na deszcz w Pszczynie?

Z dziećmi wybierz Pokazową Zagrodę Żubrów w części parku zwanej Zwierzyniec. Hodowla żubrów, udostępniona zwiedzającym 1 czerwca 2008 roku, zajmuje dwie zagrody o łącznej powierzchni około 10 hektarów. Pokazuje bioróżnorodność starych lasów pszczyńskich. Ciekawostki o hodowli opisuje artykuł o żubrach z Pszczyny.

Obok żubrów znajduje się Zagroda Wsi Pszczyńskiej, skansen otwarty w 1975 roku na około dwóch hektarach we wschodniej części parku. Zebrano w nim kilkanaście obiektów drewnianej architektury ludowej, od XVIII-wiecznych spichlerzy po młyn wodny. Należy do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Kiedy pada, są cztery muzea i kilka wnętrz. Muzeum Prasy Śląskiej mieści się w kamieniczce z przełomu XVIII i XIX wieku przy ulicy Piastowskiej 26, głównym deptaku miasta. Pokazuje maszyny drukarskie, linotyp i gazety Korfantego. Według strony muzeum jest to jedyna taka placówka w Polsce. Dalsze propozycje zebrano na liście miejsc na deszcz w Pszczynie.

Jakie ślady dawnej gminy żydowskiej są w Pszczynie?

Pszczyna zachowała dwa miejsca związane z dziedzictwem żydowskim, które trzeba oglądać z szacunkiem.

Dawna synagoga stoi przy ulicy Bramkowej, kilka kroków od rynku. Zbudowano ją w 1835 roku na miejscu wcześniejszego domu modlitwy z 1765 roku. Dziś nie pełni funkcji religijnej. Od 1941 roku mieściło się w niej kino, więc dawnego wystroju już nie ma.

Cmentarz żydowski przy ulicy Katowickiej założono w 1814 roku. Zajmuje 0,6 hektara i należy do najlepiej zachowanych żydowskich cmentarzy w województwie śląskim: zostało na nim około 400 nagrobków, ceglane ogrodzenie i neogotycki dom przedpogrzebowy. Porównanie z innymi miastami znajdziesz w artykule o cmentarzach żydowskich ziemi pszczyńskiej i rybnickiej.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Pszczynie w jeden dzień?

Zamek, rynek z ratuszem i bramą oraz park z zagrodą żubrów. Jeśli zostanie czas, dołóż skansen albo któreś z małych muzeów.

Czy Pszczyna nadaje się na deszczowy dzień?

Tak, bo jest tu zamek z oryginalnymi wnętrzami, Muzeum Prasy Śląskiej, Muzeum Militarnych Dziejów Śląska i skansen z zabudowaniami.

Gdzie w Pszczynie zobaczyć żubry?

W Pokazowej Zagrodzie Żubrów w Parku Pszczyńskim, w części zwanej Zwierzyniec, przy ulicy Żorskiej 5.

Co w Pszczynie jest bezpłatne?

Do miejsc bez opłaty należą cmentarze i ławeczka księżnej Daisy na rynku. Pełna lista jest w kategorii bezpłatnych miejsc w Pszczynie.

Gdzie sprawdzić wydarzenia w Pszczynie?

Otwórz kalendarz wydarzeń w Pszczynie i zawęź go do wybranego dnia.