Atrakcje: Mikołów

Co zobaczyć w Mikołowie? Bazylika św. Wojciecha, parki Planty z tężnią solankową i staw Starganiec to dobry początek spaceru po mieście.

Mikołów leży przy granicy z Katowicami, a jego zabytki rozłożyły się między Rynkiem, parkami i dawnymi wsiami, które dziś są dzielnicami. Jest tu kilka kościołów z różnych epok, kilka tras pieszych i miejsca na krótki odpoczynek na świeżym powietrzu.

Od czego zacząć zwiedzanie Mikołowa?

Od Rynku. Przy jego zachodniej pierzei stoi ratusz, neorenesansowy gmach z lat 1870-1872, który do dziś mieści Urząd Miasta, a kilkaset metrów dalej wznosi się bazylika św. Wojciecha. Po drodze możesz zajrzeć do muzeum w Mikołowie.

Bazylika jest neoromańska, trójnawowa, z dwiema wieżami, wzniesiona w latach 1843-1861. Od 2008 roku ma tytuł bazyliki mniejszej, a jej organy z 1862 roku parafia zalicza do największych zabytkowych instrumentów. Muzeum działa w willi dawnego burmistrza przy ulicy Konstytucji 3 Maja 18 i pokazuje dzieje miasta, w tym meble i sprzęty codziennego użytku. To dobry plan na deszczowy dzień.

Ratusz ma bryłę przypominającą zamek i jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Najlepiej oglądać go podczas spaceru po Rynku, bez osobnego planowania trasy.

Które parki w Mikołowie warto odwiedzić?

Na spacer wybierz Planty. To dwa połączone parki w centrum, oba bezpłatne i wpisane do rejestru zabytków. Dla odmiany nad wodą możesz iść na Starganiec.

Małe Planty mają około 1,8 hektara i zaczynają się od strony Rynku placem zabaw. Dalej jest siłownia na świeżym powietrzu, a przy niej tężnia solankowa działająca od 2021 roku. Wybrali ją mieszkańcy w głosowaniu Budżetu Obywatelskiego w 2018 roku. Stoi w ścisłym centrum, a jednocześnie jest to ciche miejsce, więc dobrze nadaje się na odpoczynek we dwoje lub samemu. O tym, jak działają tężnie w regionie, przeczytasz w artykule o tężniach solankowych i pijalniach wód na Śląsku.

Duże Planty to założenie krajobrazowe z XVIII wieku, około trzynastu hektarów ze stawami, potokiem Aleksander i głazami narzutowymi. Dawniej park nazywał się Charlottenthal, a kamień z wykutymi imionami fundatora i jego ukochanej przypomina o jego początkach. Odnowiono go w 2001 roku.

Starganiec to staw w miejscu dawnej piaskowni tuż obok Katowic, na skraju Lasów Panewnickich. Po rewitalizacji z 2023 roku działa tu ogólnodostępne kąpielisko, a w okolicy prowadzą szlaki PTTK. W czasach PRL huta Baildon miała tu ośrodek wypoczynkowy dla pracowników, dziś ośrodek do niej nie należy. Zestaw miejsc, które nic nie kosztują, znajdziesz na stronie bezpłatnych miejsc w Mikołowie.

Które kościoły w Mikołowie warto zobaczyć?

Najstarszy jest stary kościół św. Wojciecha i Matki Boskiej Śnieżnej, kamienna świątynia z lat 1260-1270. Z późniejszych budowli wyróżniają się neogotycki kościół św. Jana i bazylika, a poza centrum kilka drewnianych świątyń.

Stary kościół stoi na północ od dzisiejszego Rynku i jest zapisany w rejestrze zabytków jako gotycki. Od połowy XVI do połowy XVII wieku użytkowali go luteranie. Kościół św. Jana przy placu ks. Jana Karpeckiego to neogotycka świątynia ewangelicko-augsburska z lat 1860-1861, ceglana, według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wpisano ją do rejestru zabytków w 2006 roku.

Zupełnie inną historię ma kościół Matki Zbawiciela przy placu Salwatorianów. Ceglany budynek z lat 1931-1933 powstał jako sala teatralno-sportowa klasztoru salwatorianów i gimnazjum, a dziś jest kościołem parafialnym.

W dzielnicach warto zobaczyć trzy świątynie. Kościół św. Mikołaja w Borowej Wsi przy ulicy Gliwickiej to drewniana świątynia przeniesiona z Przyszowic w latach 1937-1939, na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Kościół św. Wawrzyńca w Mokrem jest murowany, z połowy XVI wieku, z wieżą z 1863 roku. Kościół w Paniowach pod wezwaniem Piotra i Pawła to drewniana budowla, której budowę rozpoczęto w 1757 roku.

W Bujakowie stoi kościół św. Mikołaja z około 1500 roku. Jest sanktuarium Matki Bożej Bujakowskiej, a za ruchomym obrazem patrona znajduje się figura Matki Bożej z około 1480 roku. Wszystkie świątynie zebrano na stronie kościołów i klasztorów w Mikołowie, a architekturę oglądaną z zewnątrz na stronie architektury w Mikołowie.

Które szlaki piesze prowadzą przez Mikołów?

Przez miasto przechodzą dwa znakowane szlaki PTTK: czerwony Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej i niebieski Szlak Obrońców Polskiej Granicy. Oba są bezpłatne i mają charakter spacerowy lub wędrówkowy.

Szlak Obrońców Polskiej Granicy ma według mapy turystycznej około 61 km. Zaczyna się w Zabrzu-Makoszowach, wiedzie przez Rudę Śląską, potem przez Mikołów (Śmiłowice, Paniowy) i Bujaków, a kończy w Tychach-Paprocanach. Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej liczy około 39 km i prowadzi z Katowic do Chudowa przez miejsca obrony Katowic we wrześniu 1939 roku. Na jego trasie są pomniki i tablice pamiątkowe, w tym w Lasach Panewnickich. Widoki z grzbietów zebrano w zestawieniu pięknych widoków w Mikołowie.

Co warto wiedzieć o nowym cmentarzu żydowskim i wrześniu 1939 roku?

Nowy cmentarz żydowski w Mikołowie założono prawdopodobnie w XVIII wieku, na skrzyżowaniu Starej Drogi i ulicy Konstytucji 3 Maja. Zajmuje pół hektara, według innych źródeł hektar, i jest wpisany do rejestru zabytków. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1726 roku, a cmentarz powiększono w 1828 roku. Chowano tu Żydów mikołowskich oraz z okolicznych miejscowości, między innymi z Pszczyny i Żor. Zachowało się ponad trzysta nagrobków oraz pomnik ofiar marszów śmierci. To miejsce pamięci, więc obowiązuje tu spokój i szacunek.

Losy cmentarzy żydowskich regionu opisuje tekst o cmentarzach żydowskich w Pszczynie, Żorach, Mikołowie, Rybniku i Raciborzu, a o walkach z września 1939 roku tekst Wrzesień 1939 na Górnym Śląsku: Wyry, Mikołów i obrona Katowic.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Mikołowie w jeden dzień?

W jeden dzień można obejść centrum: Rynek z ratuszem, bazylikę św. Wojciecha, muzeum i parki Planty z tężnią. Jeśli zostanie czas, dojedź nad Starganiec albo do jednego z drewnianych kościołów w dzielnicach.

Czy w Mikołowie jest tężnia solankowa?

Tak, tężnia stoi na Małych Plantach, w parku w centrum miasta przy zabytkowym Rynku. Działa od 2021 roku, a obok są siłownia na świeżym powietrzu i plac zabaw.

Czy można wykąpać się w Mikołowie?

Na Stargańcu działa ogólnodostępne kąpielisko, otwarte po rewitalizacji z 2023 roku. Staw leży przy granicy z Katowicami, na skraju Lasów Panewnickich.

Które kościoły w Mikołowie są drewniane?

Drewniane są kościół św. Mikołaja w Borowej Wsi, przeniesiony z Przyszowic, oraz kościół Piotra i Pawła w Paniowach. Pierwszy leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Gdzie schronić się w Mikołowie przed deszczem?

Najbliżej Rynku jest muzeum w willi dawnego burmistrza, a obok bazylika i inne kościoły. Oglądanie świątyń nie wymaga dobrej pogody,.