Architektura: Mikołów

Architektura w Mikołowie to bazylika, najstarszy kościół miasta, drewniane świątynie i neorenesansowy ratusz przy Rynku. Osiem adresów.

Zabytki Mikołowa pochodzą z kilku epok, od kamiennego kościoła z XIII stulecia po budowle historyzmu. Jedne stoją przy Rynku, inne w byłych wsiach, dziś zaliczanych do miasta. Przegląd pomaga ułożyć trasę komuś, kto lubi stare świątynie i miejską zabudowę.

Od czego zacząć zwiedzanie centrum Mikołowa?

Zacznij od Bazyliki św. Wojciecha, starego kościoła, Ratusza i kościoła ewangelickiego św. Jana. Ratusz od bazyliki dzieli zaledwie kilkaset metrów, a całość pokazuje miasto od średniowiecza po drugą połowę XIX wieku.

Bazylikę wznoszono od 1843 do 1861 roku w stylu neoromańskim: ma trzy nawy i dwie wieże. Tytuł bazyliki mniejszej nosi od 2008 roku. Parafia wymienia swoje organy z 1862 roku wśród największych zabytkowych instrumentów Górnego Śląska. Najstarszą zachowaną budowlą sakralną miasta jest natomiast stary kościół z kamienia, zbudowany w latach 1260-1270. Późnogotyckie detale wskazują na przebudowę pod koniec średniowiecza, a przez około sto lat, od połowy XVI wieku, korzystali z niego luteranie.

Ratusz z lat 1870-1872 ma neorenesansową bryłę przypominającą zamek i stoi w zachodniej pierzei Rynku. Nadal mieści Urząd Miasta. Mikołowscy ewangelicy mają swój kościół św. Jana: ceglany, neogotycki, postawiony w latach 1860-1861 przy placu ks. Jana Karpeckiego według projektu Friedricha Augusta Stülera. W rejestrze zabytków figuruje od 2006 roku.

Które kościoły Mikołowa leżą w dawnych wsiach?

Cztery świątynie stoją w Borowej Wsi, Mokrem, Bujakowie i Paniowach. Dwie z nich są drewniane, dwie murowane. Wszystkie są parafialne, więc odwiedziny najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw.

Kościół św. Mikołaja w Borowej Wsi przy ulicy Gliwickiej 354 należy do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Stał pierwotnie w Przyszowicach, a w latach 1937-1939 został przeniesiony. Czas budowy podaje się różnie, najczęściej jako wiek XVII. W Paniowach, przy ulicy Staromiejskiej 91, działa drewniany kościół Piotra i Pawła, jednonawowy, z jedną wieżą. Prace nad nim rozpoczęto w 1757 roku, a w wyposażeniu wyróżnia się późnorenesansowy ołtarz.

Murowany kościół św. Wawrzyńca z połowy XVI wieku, przy ulicy Zamkowej, jest wpisany do rejestru zabytków. Po zaniedbaniu z czasu reformacji remontowano go od 1716 roku, wtedy dostawiono dwie boczne kaplice, a wieża od frontu pochodzi z 1863 roku. Bujaków ma kościół św. Mikołaja, zbudowany około 1500 roku i będący zarazem sanktuarium Matki Bożej Bujakowskiej. Jej figurę datuje się na około 1480 rok.

Najczęstsze pytania

Który kościół Mikołowa ma najdłuższą historię?

Najwcześniej, bo w latach 1260-1270, wzniesiono kamienny kościół na północ od Rynku, zwany starym kościołem.

Gdzie stoją drewniane kościoły w Mikołowie?

Jeden stoi w Borowej Wsi, drugi w Paniowach. Ten z Borowej Wsi jest jednym z obiektów Szlaku Architektury Drewnianej w województwie śląskim.

Jaką funkcję pełni mikołowski ratusz?

Mieści Urząd Miasta, czyli służy tak samo jak w dniu, w którym go zbudowano w latach 1870-1872.

Gdzie znaleźć więcej miejsc w Mikołowie?

W dziale Mikołów oraz na stronie Architektura, gdzie zebrano zabytki z całego regionu.