Uzdrowiska na Śląsku to Goczałkowice-Zdrój i Ustroń, parki zdrojowe i tężnie solankowe w kilku miastach. Sprawdź, gdzie pospacerować i odetchnąć solanką.
Status uzdrowiska mają w województwie śląskim dwie miejscowości: Goczałkowice-Zdrój i Ustroń. Obok nich tradycję zdrojową kultywują Jastrzębie-Zdrój i Jaworze, a tężnie solankowe stanęły także w miastach przemysłowych. Wspólne cechy to spokojne spacery, zieleń i krótki odpoczynek w powietrzu nasyconym solanką. Uzdrowiskowe adresy Goczałkowic zebrano osobno, na stronie Goczałkowic-Zdroju.
Gdzie na Śląsku są prawdziwe uzdrowiska?
W Goczałkowicach-Zdroju uzdrowisko powstało wokół odwiertu, który w 1856 roku natrafił na solankę; pierwszy sezon kuracyjny rozpoczął się w czerwcu 1862 roku. Zabytkowy park zdrojowy z drugiej połowy dziewiętnastego wieku, zrewitalizowany w latach 2010-2015, ma tężnię i altany, a w tym samym parku stoi też drewniana pijalnia z 1862 roku, dziś pawilon parkowy. Zieleń przy uzdrowisku, Park Zdrojowy, współzałożyciel uzdrowiska zaliczał do udogodnień dla kuracjuszy.
W Ustroniu uzdrowiskowa dzielnica Zawodzie leży na zboczu Równicy. Stoi tam pijalnia wód wśród sanatoriów i siedemnastu modernistycznych piramidowców z lat 1967-1990.
Co zobaczyć w Jastrzębiu-Zdroju i Jaworzu?
Jastrzębie-Zdrój znane jest z kopalń, ale zaczynało jako uzdrowisko z solanką, o czym opowiada tekst o drodze od zdroju do miasta Porozumień Jastrzębskich. W dzielnicy Zdrój leży największy park miasta, osiemnaście hektarów, wpisany do rejestru zabytków w 1993 roku. Wewnątrz stoi drewniany Dom Zdrojowy z 1862 roku w stylu szwajcarskim; dawniej były w nim kabiny kuracyjne, kawiarnia i kasyno, dziś mieści kawiarnię i instytucje kultury.
W Jaworzu park przy dawnym pałacu baronów Saint Genois, o powierzchni około sześciu hektarów i ze stawem, stał się częścią uzdrowiska, które w 1862 roku zatwierdził urząd w Opawie. W Jaworzu stoi też tężnia w kształcie rotundy z 2014 roku, z solanką z Zabłocia o dużej zawartości jodu.
Gdzie na tężnię solankową?
Tężnie to drewniane konstrukcje, po których spływa solanka; w otoczeniu unosi się wilgotne, słone powietrze. Kilka ma tę samą nazwę, więc rozróżniaj je po mieście.
- Radlin, przy ulicy Wypandów tuż przy granicy z Rybnikiem: drewniana konstrukcja o wymiarach około czterech na dwadzieścia cztery metry.
- Rybnik, w dzielnicy Paruszowiec-Piaski, z gałęzi tarniny, z 2018 roku, obok stawu i ścieżek pieszych i rowerowych.
- Zawiercie, na terenie Ośrodka Sportu i Rekreacji przy ulicy Sienkiewicza, otwarta w 2021 roku.
- Chorzów, na Placu Hutników, obok pomnika von Redena.
- Mikołów, na Małych Plantach w centrum, wybrana przez mieszkańców w budżecie obywatelskim.
- Sól koło Rajczy, jako Solankowa Kraina, z sauną.
Jak działa tężnia i gdzie szukać uzdrowiskowej tradycji regionu, wyjaśnia artykuł o tężniach i pijalniach wód.
Najczęstsze pytania
Które miejscowości na Śląsku mają status uzdrowiska?
Goczałkowice-Zdrój i Ustroń. Jastrzębie-Zdrój i Jaworze mają uzdrowiskową tradycję i zabytkowe parki.
Gdzie najłatwiej odetchnąć solanką w mieście?
W tężniach w Radlinie, Rybniku, Chorzowie, Mikołowie i Zawierciu. Stoją w parkach lub na placach i nie trzeba jechać do uzdrowiska.
Co zobaczę w Goczałkowicach-Zdroju?
Zabytkowy park krajobrazowy z altanami i tężnią solankową oraz drewnianą pijalnię z 1862 roku, dziś pawilon parkowy.
Czy w Jastrzębiu-Zdroju zobaczę dawne uzdrowisko?
Tak. W Parku Zdrojowym stoi Dom Zdrojowy z 1862 roku, z dawnymi kabinami kuracyjnymi i kasynem, a park wpisano do rejestru zabytków.