Kamienice na Śląsku to secesyjne, eklektyczne i modernistyczne domy z Katowic, Częstochowy, Bytomia, Bielska-Białej i Tarnowskich Gór.
Te budynki ogląda się głównie z ulicy, więc dobrze nadają się na samotny spacer z aparatem. Wśród nich są dawne banki, hotel i domy czynszowe, a każdy adres ma inną historię. Osobne zestawienia mają Katowice i Częstochowa: kamienice w Katowicach oraz kamienice w Częstochowie.
Jakie kamienice zobaczyć w Katowicach?
W katowickim Śródmieściu stoją cztery budynki, które pokazują, jak zmieniała się miejska zabudowa na przestrzeni pierwszej połowy XX wieku. Wszystkie leżą blisko siebie, więc zmieszczą się w jednym krótkim spacerze.
Najstarsza jest kamienica przy ulicy Mickiewicza 8 z 1900 roku, gdzie najpierw, od 1935 roku, urządzono restaurację, a z czasem także kawiarnię Wojko. Do wzorców przełomu wieków należy też zespół czterech kamienic przy Piastowskiej 3, projektu Louisa Dame, rozpoznawalny po hełmach na narożnikach.
Modernizm reprezentują dwa domy. Kamienica inż. Jana Piechulka przy Raciborskiej 48 powstała w 1932 roku i ma narożny wykusz. Dom Wędlikowskich przy ulicy PCK 10 liczy pięć kondygnacji, ma zaokrąglony narożnik i zachowaną pierwotną klatkę schodową. Uchodzi za jeden z symboli katowickiego modernizmu.
Które kamienice warto zobaczyć w Częstochowie?
Częstochowa ma trzy kamienice zbudowane na początku XX wieku, z czego dwie przy głównej promenadzie, czyli Alei Najświętszej Maryi Panny. Dwie dawniej mieściły banki, trzecia powstała dla prywatnego inwestora.
Dom Frankego stoi na rogu Alei i ulicy Wilsona. To czterokondygnacyjny, eklektyczny budynek z lat 1901-1903, wzniesiony dla Adolfa Frankego. W II Alei znajduje się kamienica Banku Polskiego w stylu renesansowo-secesyjnym, z historią dwóch głośnych napadów na bank. Przy ulicy Piłsudskiego stoi kamienica Banku Handlowego o fasadzie w duchu neorenesansu; w środku zachowała się sala operacyjna z antresolą.
Gdzie szukać kamienic poza aglomeracją?
Trzy pozostałe adresy leżą w różnych częściach województwa i każdy wymaga osobnej wycieczki: Bielsko-Biała, Bytom i Tarnowskie Góry.
W Bielsku-Białej Kamienica Pod Żabami z 1903 roku zwraca uwagę portalem z dwiema żabami we frakach. Elewacja udaje mur pruski, a dom stoi naprzeciwko kościoła Marcina Lutra. W Bytomiu dawny Hotel Reichshof z 1905 roku zajmuje róg ulic Dworcowej i Moniuszki; ma elewacje secesyjne i trzy szczyty. Najstarszy jest Dom Florczaka w Tarnowskich Górach, przy placu Gwarków, z fundamentami z początku XVI wieku. Podania uznają go za pierwszy murowany budynek w mieście, a dziś pełni funkcję mieszkalną i handlową.
Najczęstsze pytania
Gdzie na Śląsku zobaczyć secesyjną kamienicę?
Secesyjne elewacje mają Kamienica Pod Żabami w Bielsku-Białej i dawny Hotel Reichshof w Bytomiu. Elementy secesji widać także w częstochowskiej kamienicy Banku Polskiego.
Które kamienice w Katowicach reprezentują modernizm?
Z modernizmem kojarzą się Dom Wędlikowskich przy ulicy PCK oraz kamienica inż. Piechulka przy Raciborskiej. Oba budynki stoją w Śródmieściu.
Czy do kamienic można wejść do środka?
Większość to domy mieszkalne i handlowe, które ogląda się z zewnątrz. Dom Florczaka służy dziś mieszkańcom i sklepom, a kamienica Wojko pamięta dawne lokale gastronomiczne, ale zwiedza się ją z ulicy.
Która z tych kamienic jest najstarsza?
Najstarszy jest Dom Florczaka w Tarnowskich Górach z fundamentami z początku XVI wieku. Pozostałe budynki powstały na przełomie XIX i XX wieku albo w latach trzydziestych.