Pałac Kawalera w Świerklańcu

Pałac Kawalera, zwany też Domem Kawalera, to neobarokowa rezydencja z czerwonej cegły w zabytkowym parku w Świerklańcu. Zbudowano go na początku XX wieku jako dom gościnny dawnej siedziby rodu Henckel von Donnersmarcków. Z całego zespołu rezydencjonalnego należy do najlepiej zachowanych budynków.

Dom dla gości książęcej rodziny

Pałac powstał w latach 1903-1906 z inicjatywy Guida Henckla von Donnersmarcka według projektu Ernsta von Ihnego, architekta związanego z dworem cesarskim w Berlinie. Rejestr zabytków podaje nieco wcześniejsze datowanie, 1900-1902. Budynek służył osobom odwiedzającym rezydencję oraz uczestnikom polowań w dobrach Donnersmarcków. Wśród gości był cesarz Wilhelm II.

Po podziale Górnego Śląska w domu mieszkał w latach 1924-1937 Felix Calonder, były prezydent Szwajcarii i przewodniczący Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska. Komisja rozpatrywała sprawy wynikające z polsko-niemieckiej konwencji genewskiej, w tym skargi dotyczące praw mieszkańców.

Wygląd

Pałac ma zwartą, dwukondygnacyjną bryłę na planie zbliżonym do kwadratu i dach mansardowy, częściowo przesłonięty balustradą. Cokół, gzymsy, obramienia okien, narożniki i portale wykonano z jasnego piaskowca, który kontrastuje z czerwoną cegłą klinkierową. Na elewacji widnieje herb rodu Donnersmarcków i napis „Memento vivere”, czyli „Pamiętaj o życiu”.

W reprezentacyjnym holu z klatką schodową zastosowano marmurowe okładziny i lustra. W pomieszczeniach były dębowe parkiety, marmurowe posadzki i centralne ogrzewanie, a w łazienkach fajansowe wanny sprowadzone, jak podają materiały o obiekcie, z Ameryki.

Losy po 1945 roku

W 1945 roku pałac został częściowo uszkodzony, ale odbudowano go, w przeciwieństwie do głównego pałacu Donnersmarcków i Starego Zamku, które zniszczono po wojnie. W latach 50. mieściło się tu schronisko turystyczne PTTK, potem ośrodek szkoleniowy związany z górnictwem, a następnie hotel z restauracją. Obiekt jest własnością gminy Świerklaniec i służy wydarzeniom kulturalnym.

Park i okolica

Pałac stoi w środkowej części parku pałacowego w Świerklańcu, obok kościoła Dobrego Pasterza z mauzoleum Donnersmarcków i pozostałości Starego Zamku. Z parkiem sąsiaduje Jezioro Chechło-Nakło, a do Tarnowskich Gór z Zabytkową Kopalnią Srebra jest około siedmiu kilometrów.

Praktycznie

• Adres: ul. Parkowa 30, Świerklaniec.
• Wnętrza zwiedza się w ramach oprowadzania prowadzonego przez Gminny Ośrodek Kultury w Świerklańcu; terminy i zasady trzeba sprawdzić przed wizytą.
• Park pełni funkcje rekreacyjne i turystyczne.