Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie to ruiny średniowiecznej warowni na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, w gminie Niegowa w powiecie myszkowskim. Zbudowano go około połowy XIV wieku za Kazimierza Wielkiego, a wchodzi w system obronny znany jako Orle Gniazda. Mury włączono w naturalne skały wapienne, a od strony pobliskiego zamku w Bobolicach dzieli go około 1,3 km.

Jak zamek powstał i jak podupadł

Zamek zbudowano około połowy XIV wieku obok wsi Mirów, a źródła wspominają o wcześniejszych drewniano-ziemnych zabudowaniach.

Początkowo stała tu kamienna strażnica podległa pobliskiemu zamkowi w Bobolicach. Należała do rodu Lisów, który zainicjował rozbudowę umocnień do formy rycerskiego zamku. W 1378 roku Ludwik Węgierski nadał warownię Władysławowi Opolczykowi, ale Władysław Jagiełło odebrał ją w 1396 roku. W 1489 roku zamek nabyli Myszkowscy herbu Jastrzębiec, którzy podwyższyli go i dobudowali wieżę mieszkalną. Potem należał do Korycińskich i Męcińskich.

Poważnie ucierpiał w czasie potopu szwedzkiego, a w 1787 roku został opuszczony. Mieszkańcy zaczęli rozbierać mury na budulec. W XIX wieku zamek bez dachów po raz pierwszy zinwentaryzowano, a w 1934 roku runęła jego południowa ściana.

Z czego składa się zamek

Zamek tworzyły od początku część górna i dolna, wydzielone murami łączącymi naturalne skały wapienne.

Zachował się układ z kilkoma dziedzińcami, każdy z własną bramą. Powierzchnia zamku wzrosła z pierwotnych około 270 m² do 1200 m² po rozbudowach. Rejestr zabytków opisuje zespół jako zamek górny i dolny otoczony murami obronnymi, wałami i fosami, z dwiema wieżami mieszkalnymi, basztami bramnymi oraz kamiennymi portalami późnogotyckimi i renesansowymi z XV i XVI wieku. Zamek górny ma charakterystyczną wieżę, której dolna część jest trójkątna, a górna eliptyczna. Badacze wyróżniają cztery fazy budowy, od XIV do XVII wieku. Pierwotnie był to militarny punkt obronny, dopiero w XV wieku przystosowano go do mieszkania.

Ochrona i zwiedzanie

Zamek jest wpisany do rejestru zabytków, a ruiny są w złym stanie, więc zwiedzanie jest ograniczone.

Według serwisu zabytek.pl dostęp ograniczono ze względu na zły stan murów i trwające prace zabezpieczające, a obiekt ogląda się z zewnątrz. Od 2025 roku można zwiedzać wewnętrzny dziedziniec z krużgankami. Zasady zwiedzania zmieniają się, więc sprawdź je przed wyjazdem. Prace zabezpieczające prowadzi prywatny właściciel od 2006 roku. Na zamku kręcono część zdjęć do filmu „Nad rzeką, której nie ma” w reżyserii Andrzeja Barańskiego z 1991 roku.

W okolicy

Ruiny sąsiadują ze skałkami, jaskiniami i innymi zamkami Szlaku Orlich Gniazd. Najbliższy cel to Mirowskie Skały w odległości około pół kilometra, a dalej Park Krajobrazowy Orlich Gniazd.

Praktycznie

• Miejscowość Mirów, gmina Niegowa, powiat myszkowski, województwo śląskie.
• Zamek stoi na wzniesieniu ze skałami wapiennymi, więc obuwie musi być stabilne.
• Wnętrze: dostępność dziedzińca potwierdź przed wizytą u właściciela lub w informacji turystycznej gminy Niegowa.
• Obiekt widać z drogi, a ruiny są zabytkiem chronionym, więc nie wchodź na mury.