Kolegiata św. Wojciecha i św. Katarzyny w Jaworznie

Kolegiata świętego Wojciecha i świętej Katarzyny stoi w centrum Jaworzna. Murowaną świątynię parafialną wzniesiono w 1532 roku, ale od tamtej pory była wielokrotnie przebudowywana, ostatni raz w latach 90. XX wieku. Od 1997 roku jest siedzibą Jaworznickiej Kapituły Kolegiackiej. Patronami kościoła są święty Wojciech i święta Katarzyna Aleksandryjska.

Kolejne przebudowy

Pierwotny, murowany kościół z 1532 roku zmieniał wygląd kilka razy. W 1833 roku przebudowano go w stylu neoklasycznym według projektu Augusta Plasqudego. Zburzono wtedy wieżę stojącą po stronie zachodniej i zbudowano nową, wpisaną w fasadę. Kolejny projekt przebudowy wykonał w 1937 roku Zygmunt Gawlik, a prace prowadzono w latach 1937-1939 oraz 1945-1963. W latach 1970-1975 kościół rozbudowano według projektu Wiktora Zina.

Prezbiterium i transept, zbudowane w latach 1936-1939 według projektu Stanisława Gergovicha, to część historyczna kolegiaty. Ta część została wpisana do gminnej ewidencji zabytków miasta Jaworzno.

Ołtarz, obraz i witraż

W świątyni stoi barokowy ołtarz główny z czarnego marmuru, datowany na XVII wiek. Sprowadzono go w XIX wieku z kościoła świętego Michała w Krakowie, który władze austriackie zamieniły na koszary. W ołtarzu umieszczono kopię obrazu świętego Józefa namalowaną w drugiej połowie XVIII wieku. W kościele znajduje się też obraz Matki Boskiej Jaworznickiej (Passawskiej), namalowany w 1666 roku w Neapolu i otoczony kultem jako wsławiony cudami.

Na frontowej ścianie kościoła zajmuje miejsce trójkątny witraż o powierzchni 177 m² i wysokości 18,5 m, opisywany jako największy w Europie witraż tego kształtu. Jego centralną postacią jest święty Wojciech. Zaprojektował go Jerzy Skąpski, a wykonała pracownia Anny i Ireneusza Zarzyckich w Krakowie w 1997 roku, z okazji tysiąclecia śmierci świętego Wojciecha.

W okolicy

Kolegiata leży przy rynku głównym w Jaworznie, w odległości zaledwie kilkuset metrów od Muzeum Miasta Jaworzna. Dalej, w odległości kilku kilometrów, znajdują się m.in. tężnia solankowa i arboretum w parku Gródek.

Praktycznie

• Położenie: plac Świętego Jana w Jaworznie, w centrum miasta.
• Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc zwiedzanie warto dostosować do nabożeństw. Aktualne informacje podaje strona parafii (kolegiata.jaworzno.pl).
• Do rynku głównego jest stąd około 100 m, a do Muzeum Miasta Jaworzna około 300 m.