Modernistyczny kompleks uzdrowiskowy na stoku Równicy w Ustroniu: sanatorium Równica i stożkowe domy wczasowe zwane piramidami.
Zawodzie to uzdrowiskowa dzielnica Ustronia na stoku Równicy, zaprojektowana od podstaw w duchu modernizmu. Tworzą ją budynki o przeznaczeniu turystycznym, leczniczym i rehabilitacyjnym: wielka bryła sanatorium Równica i rozrzucone po zboczu stożkowate domy wczasowe, zwane piramidami. W 2023 roku zespół wpisano do rejestru zabytków.
Pomysł nowoczesnego kompleksu uzdrowiskowego w Ustroniu zaczął się kształtować na przełomie lat 50. i 60. Projekt powierzono architektom z Pracowni Projektów Budownictwa Ogólnego, Henrykowi Buszce i Aleksandrowi Francie, a w pracach brał udział także Tadeusz Szewczyk. Na obszarze 200 hektarów na stoku Równicy przewidziano obiekty dla 7000 osób: sanatorium, szpital rehabilitacyjny, dom zdrojowy i 26 domów wczasowych.
W projekcie architekci uwzględnili 28 budynków wczasowych, rozmieszczonych swobodnie na zboczu. Mają około ośmiu kondygnacji i co najmniej 200 miejsc noclegowych, żelbetową konstrukcję i stożkowaty kształt, od którego wzięła się ich nazwa. Pierwotny plan zakładał też cztery sanatoria po 200 łóżek, które ostatecznie zmieszczono w jednej bryle sanatorium Równica.
Dominantą zespołu jest sanatorium Równica: oparty na słupach gmach rozciągnięty w poprzek stoku, o wysokości od 5 do 12 kondygnacji. Bryłę wyróżniają naprzemiennie ułożone ciemne pasy okien i balkonów oraz jasna, gładka elewacja. Budynek wzniesiono z prefabrykatów na żelbetowym szkielecie. Zdaniem autorów założenia forma miała korespondować z górskim krajobrazem i odzwierciedlać specyfikę klimatyczną regionu.
Projekt Franty, Buszki i Szewczyka trafił do atlasu "20th-Century World Architecture: The Phaidon Atlas".
W czasach PRL piramidy były ośrodkami wypoczynkowymi i sanatoriami zakładów pracy, które pełniły rolę inwestorów. Domy mają nazwy roślin i zwierząt, na przykład Narcyz, Wilga, Jaskółka, Rosomak, Magnolia, Muflon czy Orlik, a ich dawnymi gospodarzami były m.in. kopalnie z Jastrzębia-Zdroju i Rudy Śląskiej, huty, stocznia z Gdyni i zakłady z Dębicy. Po prywatyzacji część piramid trafiła do pojedynczych właścicieli, a sanatorium Równica z obiektami medycznymi stało się częścią uzdrowiska.
Tuż obok, około 300 metrów dalej, działa pijalnia wód w Zawodziu.
Niespełna kilometr od kompleksu leży Leśny Park Niespodzianek, a niewiele dalej Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego.
Na stoku Równicy wyżej działa Górski Park Równica.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się