Plac Franciszka Smolki w Bielsku-Białej

Plac Franciszka Smolki to dawny Dolny Rynek (Niederring), główny plac Dolnego Przedmieścia Bielska, w śródmieściu Bielska-Białej. To tu, nad rzeką Białą i dwiema młynówkami, zaczynał się bielski przemysł włókienniczy.

Kolebka przemysłu

W XVI wieku władca państwa bielskiego ufundował tu szpital i przytułek z drewnianym kościółkiem św. Anny, które przetrwały do wielkiego pożaru miasta w 1808 roku. Najstarsza manufaktura, farbiarnia Johanna Christopha Ditziusa, powstała przy placu w 1720 roku. W 1836 roku działało tu dziewięć zakładów przemysłowych, a plac pełnił też rolę giełdy, od której nazwano go Börsenplatz.

Kamienice z przełomu wieków

Gdy fabryki przenosiły się dalej od centrum, ich miejsce zajęły secesyjne i neostylowe kamienice. Najstarsza zachowana to kamienica Halentów z lat 70. XIX wieku. Przy ulicy Barlickiego stoi secesyjny gmach z 1900 roku projektu Maxa Fabianiego, dawna siedziba Kasy Oszczędności, z kawiarnią wiedeńską na piętrze i polichromiami sufitowymi Rudolfa Glücklicha. Obok, w kompleksie z lat 1909-1910, biegnie pasaż łączący plac Smolki z placem Bolesława Chrobrego.

Zmiany w XX wieku

Nazwę nadano po 1918 roku, od galicyjskiego polityka Franciszka Smolki. W 1973 roku zbudowano most przez Białą, łączący plac z ulicą Stojałowskiego. Przy okazji rozebrano zabudowę ulicy Nad Ścieżką, w tym kamienicę z synagogą Newe Szalom, która działała tu w latach 1870-1939. Plac ma około 1500 metrów kwadratowych, a większą część zajmują jezdnie i parking.

Praktycznie

• Położenie: śródmieście Bielska, przy ulicach Wzgórze, Barlickiego, Cechowej i Stojałowskiego.
• W pobliżu są Zamek Książąt Sułkowskich oraz katedra św. Mikołaja.
• Plac jest ruchliwym skrzyżowaniem, a do oglądania są przede wszystkim fasady kamienic.