Zamek Sielecki

Zamek Sielecki stoi na lewym brzegu Czarnej Przemszy, w sosnowieckiej dzielnicy Sielec, i jest najstarszym obiektem w mieście. Dziś mieści Sosnowieckie Centrum Sztuki, w którym odbywają się wystawy i festiwale poświęcone fotografii i książce artystycznej.

Skąd wzięła się ta budowla

Najstarsza wzmianka o obiekcie obronnym w Sielcu pochodzi z 1403 roku, a o fortalicjum z 1430 roku. Wiek XV jest zresztą tylko prawdopodobnym początkiem zamku, bo jego dzieje nie są do końca poznane: dawniej uważano, że powstał dopiero w 1620 roku, ale badania archeologiczne i kwerendy archiwalne cofnęły jego początki. W 1620 roku Sebastian Minor herbu Półkozic ukończył nową budowlę na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku. Upamiętnia to tablica zachowana w kaplicy.

Po Minorach Sielcem władali kolejni właściciele, a w 1814 roku zamek kupił książę pszczyński Ludwik Anhalt-Coethen von Pless. W 1824 roku budynek spłonął. Odbudowę według planów Józefa Heintza zakończono w 1832 roku, a przy okazji rozebrano skrzydło wschodnie z bramą wjazdową i zasypano fosy. Stąd dzisiejszy kształt: trójskrzydłowa budowla na planie podkowy z otwartym dziedzińcem.

Jak wygląda zamek

Zamek zachował obronny charakter bryły: ma cztery narożne wieże i ryzality na przedłużeniu skrzydeł bocznych. Zbudowano go z łamanego kamienia wapiennego i cegły, jest piętrowy i podpiwniczony. Hełmy baszt są namiotowe, a dachy dwuspadowe.

W skrzydle północnym, na pierwszym piętrze, mieści się dawna kaplica ze sklepieniem kolebkowym z lunetami i geometryczną dekoracją stiukową. Jej dach zwieńcza baniasta wieżyczka z ośmioboczną latarnią. W 2015 roku, przy kolejnym etapie prac konserwatorskich, zakonserwowano polichromie w wieży północnej, a pod podłogą wieży wyeksponowano odkrywki archeologiczne.

Od biurowca do centrum sztuki

W 1856 roku zamek kupił hrabia Andrzej Renard dla syna Jana. Później należał do spółki Gwarectwo „Hrabia Renard” i do II wojny światowej służył jako biurowiec. Po 1945 roku mieściła się w nim administracja kopalni „Sosnowiec”, a od 1980 roku Centralna Wzorcownia Szkła Współczesnego, z której w 1982 roku wyrosło Muzeum Szkła Współczesnego.

W 1995 roku z powodu bardzo złego stanu budynku zamek zamknięto. W 1999 roku Rada Miejska podjęła decyzję o renowacji połączonej z badaniami archeologicznymi, prace zakończono w 2002 roku. W tym samym roku powołano samorządową instytucję, dziś Sosnowieckie Centrum Sztuki - Zamek Sielecki.

Co się tu dzieje

Centrum prowadzi kilka przestrzeni wystawienniczych: Galerię Extravagance, Galerię Parter i Galerię MF. Strona instytucji wymienia też Paper Photo Festival, międzynarodowy festiwal z siedzibą w zamku, oraz Czytelnię Książki Fotograficznej. Są tu także warsztaty, wykłady i oferta edukacyjna. Aktualny program jest na stronie zameksielecki.pl.

Po zwiedzaniu można przejść do pobliskiego Parku Dietla, a o lokalnej historii dowiedzieć się więcej w Muzeum w Sosnowcu. Dalej, w Będzinie, stoi Zamek w Będzinie.

Praktycznie

• Adres: ul. Zamkowa 2, 41-211 Sosnowiec, dzielnica Sielec.
• Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wizytą na zameksielecki.pl.
• Parking: przed wejściem są dwa miejsca dla gości, jedno dla osób z niepełnosprawnościami i dwa stanowiska ładowania aut elektrycznych. Kilkadziesiąt metrów dalej, przed dawnym Stadionem Zimowym, jest duży parking. Parkowanie w otoczeniu zamku jest bezpłatne.
• Zamek jest wpisany do rejestru zabytków. Zakres dostępnych wnętrz zależy od aktualnych wystaw.