Stary cmentarz żydowski w Gliwicach

Stary cmentarz żydowski w Gliwicach, zwany kirkutem, leży w centrum miasta przy ulicy Na Piasku. To najstarszy zachowany zabytek kultury żydowskiej w Gliwicach. Cmentarz założono w 1815 roku, a jego powierzchnia wynosi 0,63 hektara.

Historia nekropolii

Cmentarz powstał na terenie, który gmina żydowska kupiła w 1795 roku. Początkowo leżał na przedmieściu Piasek, poza zabudową, a po budowie linii kolejowej z Wrocławia do Mysłowic i gliwickiego dworca znalazł się tuż przy torach. Ostatni pochówek odbył się w 1937 roku, a nekropolię zamknięto w 1953 roku. Po 1945 roku nagrobki z cennego kamienia rozkradano i wykorzystywano jako surowiec budowlany. W 1956 roku cmentarz odebrano gminie żydowskiej, a w latach 70. planowano jego likwidację pod estakadę nad torami, od której odstąpiono.

Nagrobki

Przetrwało około 500 nagrobków, ustawionych w równych rzędach. Dominują macewy z szarego piaskowca z inskrypcjami po hebrajsku lub po niemiecku i po hebrajsku. Najokazalszy jest grobowiec rodziny Meyerów. Spoczywają tu między innymi członkowie rodzin Troplowitz, Frankel, Freud i Froehlich, a w części dziecięcej rodzeństwo Edyty Stein. Przy wejściu stoją ruiny domu przedpogrzebowego, w którym po wojnie działał warsztat stolarski, a potem świetlica.

Dziś

Od 2010 roku cmentarz jest okresowo udostępniany zwiedzającym z inicjatywy stowarzyszenia „Pamięć - Zikaron”. W okolicy leży Willa Caro, a nieco dalej Park im. Fryderyka Chopina.

Praktycznie

• Wejście: ulica Na Piasku, Gliwice.
• Cmentarz jest udostępniany okresowo: terminy i zasady zwiedzania sprawdź u stowarzyszenia „Pamięć - Zikaron” przed wizytą.
• To miejsce pamięci, zachowaj ciszę i szacunek.