Zamek w Morsku

Zamek Bąkowiec, nazywany też zamkiem w Morsku, to ruiny średniowiecznego zamku na skale Tygrys w Skarżycach, dzielnicy Zawiercia, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Należy do tak zwanych Orlich Gniazd i leży na Szlaku Orlich Gniazd. W rejestrze zabytków budowla figuruje jako Zamek Bąkowiec w Morsku, bo z tą wsią była związana od średniowiecza.

Skąd wziął się zamek

Wieś Morsko wzmiankowano po raz pierwszy w 1220 roku, ale sam zamek nie ma tak wczesnej udokumentowanej historii. Pierwszą drewnianą warownię mogli wznieść w XIV wieku Toporczykowie, a według innych hipotez strażnicę zbudowano za Kazimierza Wielkiego albo zamek wzniósł książę Władysław Opolczyk. Pierwsza pewna wzmianka o zamku, zapisana jako „Bancowecz”, pochodzi z 1389 roku. Rejestr zabytków datuje obiekt na XIV wiek.

W lecie 1391 roku zamek zdobyły wojska królewskie podczas walk Władysława Jagiełły z Władysławem Opolczykiem. Od 1392 roku burgrabią i właścicielem był Piotr z Marcinowic herbu Lis. Na przełomie XV i XVI wieku Morsko posiadali Włodkowie i im przypisuje się budowę nowego, murowanego zamku. W 1531 roku właścicielem był Piotr Zborowski. Od XVII wieku zamek leżał w ruinie, a wieś i ruiny należały do rodziny Heppenów aż do XIX wieku.

Jak wyglądał i co zostało

Zamek zbudowano na wyniosłej skale na planie nieregularnego wieloboku, wykorzystując niewielką powierzchnię szczytu skały i otoczenia. Kamienna brama, której fragmenty zachowały się do dziś, prowadziła na mały dziedziniec otoczony murem i czworokątnymi pomieszczeniami. W narożach stały półkoliste baszty obserwacyjne i obronne. Mury od zewnątrz wykonano ze starannie dopasowanych kamieni wapiennych, a wnętrze wypełniono kamiennym gruzem zalanym zaprawą wapienną.

Od wschodu do skały przylegał dziedziniec gospodarczy, wzmocniony stożkowym nasypem z owalną basztą i suchą fosą. Od południa zamek chronił kamienny mur, którego resztki są nadal widoczne. Do górnego zamku można było dojść wyłącznie pieszo, przez system pomostów i drabin.

Dom z murów zamkowych i konserwacja

Około 1927 roku wzgórze z ruinami kupił architekt Witold Czeczott-Danilewicz, który przed 1933 rokiem wybudował tu dom, wykorzystując mury zamkowe. Po 1945 roku willę przejęły Zabrzańskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węglowego i urządziły tu ośrodek wypoczynkowy z kawiarnią z tarasem i wyciągiem narciarskim. Ruiny zabezpieczano w latach 1959-1961, a w 1967 roku wpisano je do rejestru zabytków pod numerem 790/67. Od 2015 roku zamek jest w zarządzie Towarzystwa Miłośników Ziemi Zawierciańskiej.

Zamek na tle okolicy

Bąkowiec jest jednym z kilkunastu obiektów Szlaku Orlich Gniazd, który wiedzie od Częstochowy w stronę Krakowa. W tej części szlaku najbliżej leży Zamek w Bobolicach, około 7,2 km stąd.

Nieco dalej, około 7,8 km od Bąkowca, stoi Zamek w Mirowie.

Około 2,6 km od zamku wznosi się skalny masyw Góra Zborów, w którym znajduje się udostępniona turystycznie Jaskinia Głęboka.

Praktycznie

• Położenie: Skarżyce (część Zawiercia), dawna wieś Morsko. Obiekt ma status zabytku wpisanego do rejestru, a w opisach z internetu występuje jako ruiny zamku.
• Zasady wstępu, godziny i ewentualne ograniczenia nie zostały ustalone w otwartych źródłach. Przed wizytą sprawdź je u zarządcy, czyli w Towarzystwie Miłośników Ziemi Zawierciańskiej, lub w informacji turystycznej Zawiercia.
• Zamek jest ruiną, więc nie należy liczyć na dostępne wnętrza. Zachowały się fragmenty bramy i murów.