Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy "Szopienice-Borki"

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Szopienice-Borki” to kompleks stawów w północno-wschodniej części Katowic, utworzony w 2000 roku. Obejmuje około 157 ha z około 200 ha stawów i ich otoczenia w dolnych odcinkach dolin Brynicy i Rawy, w granicach Katowic, Sosnowca i Mysłowic.

Skąd wzięły się stawy

Stawy powstały w miejscu dawnych wyrobisk piasku, który bagrowano na potrzeby górnictwa, oraz w nieckach po podziemnej eksploatacji. W tym rejonie wydobywano węgiel do początku drugiej połowy XX wieku. W skład zespołu wchodzą stawy Morawa, Borki i Hubertus oraz Stawiki w Sosnowcu.

Poszczególne stawy

Borki to jeden z mniejszych stawów, o powierzchni 9 ha i wymiarach około 700 na 100 m. Jest mało zagospodarowany, a na południowym i północnym brzegu są dzikie plaże. Morawa jest największa i najmłodsza: ma około 35 ha i powstała w latach 60. XX wieku. Mieszkańcy Szopienic nazywali ją Bagier, od bagrowania. W południowo-wschodniej części stawu urządzono plażę, siłownię plenerową i przystań łodzi 10 Harcerskiej Drużyny Żeglarskiej im. Mariusza Zaruskiego.

Hubertus to grupa stawów: duży, podzielony groblami na trzy części, oraz mniejszy Hubertus IV o powierzchni 7 ha, leżący w Mysłowicach. Większość z nich służy jako łowiska wędkarskie. Według opisu zespołu Hubertus III w części mysłowickiej ma plażę miejską i wyciąg do wakeboardingu.

Przyroda

Zespół jest ostoją roślin i zwierząt, głównie ptactwa wodnego. Brzegi porastają szuwary, a na nich rośnie między innymi rzadki kruszczyk błotny. W wodzie żyje kilkanaście gatunków ryb, między innymi płoć, szczupak i leszcz. W okolicy stawów występuje rohatyniec nosorożec, jeden z największych chrząszczy Europy.

Kolonia lęgowa mewy śmieszki jest tu najliczniejsza w aglomeracji katowickiej: w 1993 roku liczyła 350 gniazd. Lęgi mają też między innymi perkoz dwuczuby, łabędź niemy, łyska i trzciniak, a zimują łabędź niemy, kaczka krzyżówka i mewa pospolita.

Praktycznie

• Położenie: Szopienice-Burowiec w Katowicach, na granicy z Sosnowcem i Mysłowicami.
• Poza zagospodarowaną plażą od strony Mysłowic i północnym brzegiem Morawy w pobliżu stawów nie ma infrastruktury wypoczynkowej.
• Miasto Katowice od 2015 roku pracuje nad programem zagospodarowania terenów stawów na cele rekreacyjne, więc zakres udogodnień może się zmieniać. Aktualne informacje sprawdź przed wizytą.

W pobliżu działa Walcownia, muzeum hutnictwa cynku.