Zabytkowa walcownia cynku z 1904 roku w Szopienicach z zachowanym ciągiem technologicznym, maszynami parowymi i kolekcją motocykli.
Walcownia - Muzeum Hutnictwa Cynku to dawna walcownia blach cynkowych z lat 1903-1904 w Katowicach-Szopienicach, przy ulicy 11 Listopada 50. Według muzeum jest to jedyny obiekt dawnej Huty Metali Nieżelaznych w Szopienicach z czytelnie zachowaną pierwotną funkcją, a w halach zobaczysz oryginalny ciąg technologiczny produkcji blachy cynkowej. Od 2017 roku należy do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
Budowę rozpoczęto w 1903 roku jako inwestycję koncernu Georg von Giesches Erben. Koncern należał do trzech największych producentów surowego cynku na świecie, ale nie miał wydziału, który przerabiałby cynk na wyroby gotowe. Walcownię postawiono obok Huty Bernhardi i linii kolejowej, co ułatwiało dostawy cynku i wywóz blach. W 1904 roku zakład z dwoma piecami topielnymi, dwiema karuzelami odlewniczymi i walcarkami napędzanymi czterema maszynami parowymi rozpoczął produkcję blach cynkowych.
W latach 1916-1917 hala została wydłużona o 91 metrów, a dobudowany budynek administracyjno-socjalny połączył oba skrzydła. Rozbudowa pozwoliła poszerzyć asortyment o taśmy, drut i szyny cynkowe. W latach 70. XX wieku planowano modernizację z zamianą maszyn parowych na silniki elektryczne, do czego nie doszło, dzięki czemu produkcję prowadzono do końca na oryginalnych urządzeniach z początku XX wieku. W 2002 roku huta zakończyła produkcję cynku surowego i zamknęła walcownię.
Pierwotna hala główna miała 91 m długości i 20 m szerokości, a obok niej stała maszynownia. Budynek wzniesiono z cegły, a dach oparto na stalowych kratownicach. Elewację zdobią detale z cegieł: lizeny, fryz pod dachem i gzyms z ukośnie układanych cegieł, a okna mają stalowe ramy. Nowsza część hali, z lat wojny, została prawdopodobnie wykonana z gorszych materiałów i ma skromniejsze zdobienia.
W hali stoją oryginalne urządzenia tworzące kompletny ciąg produkcji blach: dwa piece topielne o pojemności 50 ton, piec grzewczy do płyt, karuzela odlewnicza z 24 formami chłodzonymi wodą, walcarka wstępna, trzy walcarki wykańczające oraz nożyce do cięcia blach. Sercem walcowni jest hala maszyn parowych z czterema maszynami o mocy 250 KM każda. Część maszyn odrestaurowali byli pracownicy zakładu i według strony muzeum pokazuje je w ruchu podczas weekendów i wybranych świąt.
Muzeum ma ponad 5000 m kwadratowych powierzchni wystawienniczej i trzy wystawy stałe: historię hutnictwa, silniki stacjonarne oraz motocykle. Kolekcja motocykli obejmuje ponad 20 historycznych modeli Harley-Davidson z lat 1923-1986, między innymi Model F z 1924 roku, WLA42 z 1942 roku i Sportster XLCH z 1968 roku, a także amerykańskie motocykle Indian, przedwojenne Sokoły i powojennego Junaka.
W 2003 roku do rejestru zabytków wpisano urządzenia walcownicze, a w 2010 roku cały budynek (numer A/308/10). Muzeum w hali otwarto 11 czerwca 2015 roku, po remoncie dachu i okien wykonanym przez nowego właściciela, związanego z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Wnętrza zachowano w możliwie oryginalnym wyglądzie. Od 2014 do 2016 roku walcownia była obiektem zaprzyjaźnionym Szlaku Zabytków Techniki, a od 1 stycznia 2017 roku jest na szlaku. Muzeum organizuje też wykłady „Śląskie Konteksty”, warsztaty i zajęcia dla szkół.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się