Zespół radiostacji z 1935 roku z 111-metrową drewnianą wieżą antenową, oddział Muzeum w Gliwicach, pomnik historii; miejsce prowokacji gliwickiej z 1939 roku.
Radiostacja gliwicka to zespół trzech budynków i drewnianej wieży antenowej, wzniesiony w 1935 roku w ówczesnym Gleiwitz. Wieża ma 111 m wysokości i uchodzi za najwyższą istniejącą konstrukcję zbudowaną w całości z drewna w Europie oraz najwyższą drewnianą wieżę antenową na świecie. Miejsce znane jest też jako scena prowokacji gliwickiej z 31 sierpnia 1939 roku. Dziś zespół, wpisany na listę pomników historii, jest oddziałem Muzeum w Gliwicach.
Stację nadawczą przy dzisiejszej ulicy Tarnogórskiej uruchomiono 22 grudnia 1935 roku z mocą 8 kW. Drewnianą wieżę zmontowano w ciągu pięciu miesięcy. Wykonała ją firma Christoph & Unmack z Niesky. Budulcem były belki modrzewiowe, łączone kołkami i ponad 16 tysiącami mosiężnych śrub, bez jednego stalowego gwoździa. Wieża ma cztery podesty, kwadratową podstawę 20 na 20 m, a na szczyt prowadzi system drabin z 365 szczeblami.
Od 1937 roku stacja w Gliwicach pełniła rolę "stacji matki" w śląskiej sieci synchronicznej i nadawała ten sam program co stacja w Görlitz, przekazywany z Wrocławia. Według zabytek.pl zespół powstał w latach 1934-1936. W rejestrze zabytków figuruje od 1964 roku.
Wieczorem 31 sierpnia 1939 roku niemiecka grupa SD pod dowództwem Alfreda Naujocksa, przebrana za polskich powstańców, wdarła się do radiostacji. Akcja była częścią niemieckiej operacji pod fałszywą flagą, mającej dostarczyć pretekstu do napaści na Polskę. Grupa trafiła do stacji nadawczej, a nie do studia, które mieściło się około czterech kilometrów dalej, więc nadanie komunikatu było utrudnione.
Do upozorowania polskiego ataku użyto ciał zamordowanych więźniów, przebranych w polskie mundury. Wśród ofiar wskazuje się Franciszka Honioka z Łubia, obywatela niemieckiego narodowości polskiej, zatrzymanego dzień wcześniej przez gestapo. Niemiecka propaganda wykorzystała to wydarzenie jako rzekomy dowód polskiej agresji, a nad ranem 1 września Niemcy rozpoczęły inwazję na Polskę.
Radiostacja działała do 22 stycznia 1945 roku, gdy do miasta zaczęła wkraczać Armia Czerwona. Od 23 października 1945 roku nadawano stąd audycje katowickie. W 1950 roku emisję przejął nadajnik w Rudzie Śląskiej, a Gliwice zaczęły zagłuszać rozgłośnie zagraniczne, głównie Radio Wolna Europa, co trwało do 1956 roku. Później w budynku produkowano nadajniki średniofalowe. W 2002 roku kompleks odkupiło miasto, a w 2005 roku przejęło go Muzeum w Gliwicach.
W budynku głównym zachowało się niemal kompletne wyposażenie dawnej stacji, wyprodukowane w 1934 roku przez firmy Lorenz, Telefunken oraz Siemens & Halske. Należy do niego 12-kilowatowy nadajnik Lorenz, który w 1963 roku trafił do Muzeum Techniki w Warszawie i wrócił na dawne miejsce w 2013 roku. W 2009 roku trzyhektarową posesję przekształcono w ogólnodostępny park.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się