Rynek w Żywcu

Rynek w Żywcu to średniowieczny plac lokacyjny, wytyczony prawdopodobnie w pierwszej połowie XV wieku u stóp góry Grojec. Ma regularny, czworoboczny kształt, a przy nim stoją kamienice i Magistrat. Sam rynek nie jest osobnym zabytkiem w rejestrze, ale należy do chronionego układu urbanistycznego miasta, a przy placu stoi 23 zabytkowe budynki.

Jak powstał rynek

Część mieszkańców Starego Żywca, nękanych wylewami Soły, przeniosła się w XV wieku w okolice góry Grojec, około dwóch kilometrów na południe. Nowe miasto lokowano na surowym korzeniu i wytyczono regularny rynek. W południowej pierzei założono cmentarz, zbudowano drewnianą dzwonnicę i kościół, pierwszą kamienną budowlę w okolicy.

Targi i pożary

Żywiec leżał na szlakach handlowych w stronę Orawy, Moraw, Bielska i Krakowa. Pierwsze dwa jarmarki ustanowił tu w 1518 roku Zygmunt Stary, a z czasem na rynku odbywało się około dwunastu jarmarków rocznie. Od początku XVIII wieku wykonywano na nim także egzekucje.

Zabudowę wielokrotnie niszczyły pożary: w 1711 roku od pioruna spłonął kościół parafialny, w 1721 roku ogień zniszczył znaczną część budynków wraz z drewnianą dzwonnicą, którą odbudowano z kamienia, a kolejne pożary wybuchły w 1830 i 1857 roku. W 1813 roku powódź była tak gwałtowna, że po rynku poruszano się łodziami. Po pożarze z 1857 roku upowszechniła się kamienna zabudowa, a w 1868 roku do nowo zbudowanego Magistratu wprowadziła się rada miejska. Obok placu stoją zabytkowe dzwonnica i konkatedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Wydarzenia XX wieku

Po wybuchu I wojny światowej z rynku wyruszył około siedemsetosobowy oddział ochotników na front wschodni. W 1916 roku ogłoszono tu Dekret dwóch cesarzy, a w lutym 1918 roku odbył się wielki protest Polaków przeciw zaborcy. W 1938 roku rynek przemianowano na plac Józefa Piłsudskiego. Podczas okupacji Niemcy zniszczyli stojący tu od XIX wieku posąg św. Floriana, a w czasach PRL plac nazywał się Plac Zjednoczenia. W 1967 roku wyremontowano płytę rynku i obniżono ją o około 40 centymetrów. W 1995 roku na rynku odbyło się spotkanie mieszkańców z Janem Pawłem II.

W okolicy

Z rynku łatwo dojść do Muzeum Miejskiego w Żywcu, oddalonego o około 300 metrów. Około 200 metrów od placu działa Park Miniatur w Żywcu, a spacer można zakończyć przy ławeczce Alicji Habsburg.

Praktycznie

• Lokalizacja: Rynek, Śródmieście, Żywiec. Plac jest ogólnodostępny.
• W kamienicach i obiektach przy placu działają instytucje o różnych godzinach otwarcia, które trzeba sprawdzić u zarządców.