Miejsce dawnego niemieckiego podobozu i powojennego obozu pracy w Świętochłowicach-Zgodzie, z zachowaną bramą i upamiętnieniem ofiar.
Obóz Zgoda w Świętochłowicach-Zgodzie działał w dwóch okresach: w latach 1943-1945 jako niemiecki podobóz KL Auschwitz, a od lutego do listopada 1945 roku jako obóz pracy podległy Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Dziś miejsce upamiętnia zachowana brama obozowa oraz pomniki i mogiły w mieście.
W latach 1943-1945 w tym samym miejscu mieścił się podobóz KL Auschwitz-Eintrachthütte. W 1943 roku Niemcy zbudowali cztery wieże wartownicze i otoczyli teren podwójnym ogrodzeniem z drutu kolczastego. Przed ewakuacją w grudniu 1944 roku i 23 stycznia 1945 roku w obozie przebywało 1200 więźniów. Według miasta Świętochłowice w niemieckim obozie zginęły setki osób, głównie Żydów i Polaków, a także między innymi Francuzów.
Do obozu kierowano osoby z Górnego Śląska na podstawie dekretu PKWN i innych aktów prawnych. Byli wśród nich Ślązacy, Polacy, Niemcy, Żydzi i obywatele innych państw, oskarżani między innymi o podpisanie volkslisty albo o wrogi stosunek do władzy. Jak podaje miasto, decyzja o osadzeniu należała do Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i NKWD i nie opierała się na wyrokach sądów. Część więźniów kierowano do pracy w pobliskich kopalniach i hutach.
Komendantem obozu był Salomon Morel. W 1996 roku polska prokuratura oskarżyła go między innymi o doprowadzenie do śmierci co najmniej 1538 więźniów, ale nie został osądzony. Zmarł w 2007 roku w Izraelu. W lipcu 1945 roku w obozie wybuchła epidemia tyfusu, w której zginęło wiele osób, także kobiet i dzieci. W listopadzie 1945 roku obóz zlikwidowano. Część więźniów zwolniono, a innych przeniesiono do Centralnego Obozu Pracy w Jaworznie.
Źródła podają różne liczby. Przez obóz w 1945 roku przeszło według miasta około 6 tysięcy osób, według opracowań cytowanych w literaturze co najmniej 5764. Instytut Pamięci Narodowej udokumentował 1855 zmarłych. Miasto podaje minimalną liczbę ofiar śmiertelnych na około 1,7 tysiąca, a inne opracowania mówią o ponad 2 tysiącach, a nawet 3 tysiącach osób.
Zachowana brama obozowa jest autentycznym reliktem i jest wpisana do rejestru zabytków województwa śląskiego. Teren wokół niej uporządkowano jako przestrzeń upamiętnienia, z nowymi alejkami, ławkami i oświetleniem. Przy bramie stoi pomnik ofiar obozu.
Zmarłych więźniów pochowano w zbiorowych mogiłach. Zbiorowa mogiła ofiar obozu znajduje się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Świętochłowicach, gdzie działa też Ściana Pamięci z tabliczkami upamiętniającymi zmarłych. Rodziny ofiar mogą zgłaszać do urzędu miasta wnioski o umieszczenie tabliczki. Symboliczną mogiłę ofiar obozu urządzono na Starym Cmentarzu przy ul. Cmentarnej. Miasto prowadzi osobną stronę z dokumentami, relacjami świadków i fotografiami.
Z historią powstań śląskich i regionu można zapoznać się w Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się