Synagoga w Bielsku

Synagoga w Bielsku nie istnieje. Stała na Dolnym Przedmieściu, między dzisiejszymi ulicami Mickiewicza i 3 Maja, i została zniszczona 13 września 1939 roku. Dziś w jej miejscu stoi budynek Galerii Bielskiej BWA z tablicą upamiętniającą dawną świątynię.

Budowa i wygląd synagogi

Gmina żydowska w Bielsku zdecydowała o budowie nowej synagogi w marcu 1879 roku. Obiekt wzniesiono w latach 1879-1881 według projektu Ludwika Schöne i Karola Korna, w stylu neomauretańskim z akcentami neoromańskimi. Była kopią synagogi z węgierskiego Szombathely, zaprojektowanej rok wcześniej przez Schönego. Uroczyste otwarcie odbyło się 22 września 1881 roku, a wkrótce potem doszło do sporu o autorstwo: prasa wymieniła tylko Korna, podczas gdy Schöne podkreślał, że plany, detale artystyczne i kosztorys wyszły z jego wiedeńskiego biura.

Budowla miała attykę, liczne sterczyny z kopułami, neoromańskie okna i dwie ośmioboczne wieże z hełmami. Główne wejście znajdowało się od strony ulicy Mickiewicza, a całość otaczała zieleń.

Zniszczenie i pamięć

Synagogę doszczętnie zniszczono w pierwszych dniach II wojny światowej. Zachowały się jedynie fundamenty i część piwniczna. W latach 60. XX wieku w tym miejscu zbudowano modernistyczny gmach, w którym otwarto Galerię Bielską BWA. W 1991 roku Komitet Obywatelski wmurował na zachodniej ścianie budynku tablicę pamiątkową. W 2015 roku wiedeński inżynier architekt Matthias Seitner przygotował wirtualną rekonstrukcję synagogi, którą w 2017 roku pokazano w samej galerii.

Praktycznie

• Miejsce: budynek Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej, ściana zachodnia z tablicą pamiątkową.
• Z synagogi nie zachowało się nic, co można zwiedzać; można obejrzeć tablicę i okolicę.
• W pobliżu jest katedra św. Mikołaja i zamek książąt Sułkowskich.