Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wielikąt”

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wielikąt” to kompleks stawów rybnych w gminie Lubomia w powiecie wodzisławskim, ważny dla ptaków wodnych. Utworzono go w 1993 roku rozporządzeniem Wojewody Katowickiego, po latach starań przyrodników, między innymi z Górnośląskiego Koła Ornitologicznego i Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Przyrody „pro Natura”.

Jak wygląda teren

Zespół obejmuje stawy hodowlane Gospodarstwa Rybackiego „Wielikąt” z otaczającymi polami i łąkami, łącznie 642,81 hektara. Wody zajmują z tego 370,5 hektara. Jest tu dziewięć większych stawów o powierzchni od 17 do 40 hektarów i kilkanaście małych. Wzdłuż grobli rosną szuwary z trzciną i pałkami, a także rzadki kosaciec żółty, oraz dęby szypułkowe, klony, jawory, brzozy i olchy. Stawy zasilają potoki Syrynka i Lubomka, a przez środek kompleksu przebiega kolejowa linia towarowa.

Ptaki

Dotychczas stwierdzono tu 236 gatunków ptaków, w tym 129 lęgowych lub prawdopodobnie lęgowych. Lęgną się między innymi bąk, bączek, krakwa, podgorzałka, orzeł bielik, zimorodek i wąsatka. W latach 90. XX wieku stawy były najważniejszym pierzowiskiem łabędzi niemych w południowo-zachodniej Polsce i gromadziło się tu do 1300 ptaków. Podczas przelotów obserwowano rzadkie gatunki, wśród nich pelikana różowego, czaplę nadobną i sępa płowego.

Ochrona

W 2004 roku Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków uznało stawy wraz z sąsiednim Lasem Tworkowskim za ostoję ptaków o randze międzynarodowej (IBA). W 2008 roku włączono ją do obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 „Stawy Wielikąt i Las Tworkowski”.

Ścieżka dydaktyczna i okolica

W 2003 roku wytyczono 4-kilometrową ścieżkę dydaktyczną. W okolicy leży Lubomia, a w tej samej gminie stoi kościół świętej Marii Magdaleny. Bliskim sąsiadem pod względem przyrodniczym jest zespół „Bociek”.

Praktycznie

• Położenie: okolice Lubomi, na wschód od Odry, która płynie około 450 metrów na zachód od stawów.
• Stawy są użytkowane gospodarczo, więc poruszaj się ścieżką dydaktyczną i drogami publicznymi, a zasady wstępu sprawdź w gminie Lubomia.