Zrekonstruowany gród na wzgórzu Birów we wsi Podzamcze, od 2018 roku udostępniony do zwiedzania, z ekspozycją znalezisk archeologicznych.
Gród na Górze Birów to zrekonstruowany gród na wzgórzu Birów we wsi Podzamcze koło Ogrodzieńca, na Wyżynie Częstochowskiej. Wzgórze ma płytką nieckę na szczycie, otoczoną skalnymi ostańcami, które tworzą po zewnętrznej stronie strome urwiska. Dzięki temu miejsce było łatwe do obrony i zamieszkiwano je w wielu epokach.
Archeolodzy badali jaskinie i schroniska skalne masywu i ustalili, że pierwsi mieszkańcy pojawili się tu pod koniec neolitu lub na początku epoki brązu. Byli to rolnicy kultury pucharów lejkowatych, a po nich ludzie kultury ceramiki sznurowej i kultury łużyckiej. Jedno z takich miejsc to schronisko w Górze Birów (północne).
Na przełomie VI i V wieku p.n.e. góra skupiała kilka osad z okolicy, zniszczonych potem podczas najazdu Scytów. Później pojawili się Germanie, a około VIII wieku n.e. Słowianie, po których zostało między innymi cmentarzysko kurhanowe z VIII-X wieku w lesie po południowo-wschodniej stronie wzgórza.
Gród zbudowano pod koniec XII wieku. W jego obronne mury wkomponowano naturalne skały, a brakujące fragmenty uzupełnił kamienno-ziemny wał skrzyniowy. W XIII lub na początku XIV wieku wzmocniono go wałem kamienno-drewnianym, zostawiając jedno wejście przez szczelinę skalną od zachodu, później zamkniętą murem z furtą.
Gród pełnił funkcję strażnicy nad granicą ze Śląskiem, wówczas już w większości czeskim. Zniszczono go w pierwszej połowie XIV wieku, w czasie walk Władysława Łokietka z Czechami. Brakowało w nim wody, więc drewniane elementy spłonęły od zapalających strzał. Archeolodzy znaleźli spalone resztki konstrukcji, groty strzał i bełtów, fragmenty mieczy i toporów oraz srebrny grosz praski Wacława II.
Gród nie został odbudowany. Jego rolę przejął niedługo potem murowany zamek, dziś znany jako ruiny zamku Ogrodzieniec.
Pozostałości grodu zatarły się w terenie. O jego istnieniu dowiedziano się dopiero po pracach archeologicznych w latach 90. XX wieku, a potem zdecydowano o odbudowie. Od 2018 roku gród jest udostępniony do zwiedzania.
Wybudowano wieżę bramną z wałem izbicowym, chatę wodza oraz wieżę strażniczą i obserwacyjno-obronną. W gablotach pokazano znaleziska, które pozwalają odtworzyć codzienne życie Słowian z tamtego czasu: fragmenty naczyń, przęśliki tkackie, groty strzał, podkowy, elementy nożyc i ozdobne fibule. Uzupełnia je niewielka ekspozycja geologiczna ze skamielinami, między innymi amonitami i belemnitami.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się