Spodek

Spodek to hala widowiskowo-sportowa w Katowicach, w dzielnicy Koszutka, przy alei Wojciecha Korfantego 35. Zbudowano ją w latach 1964-1971 według projektu Macieja Gintowta i Macieja Krasińskiego, a otwarto 8 maja 1971 roku. Hala główna ma kształt ściętego odwróconego stożka pokrytego aluminiowymi łuskami i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. W 2025 roku zespół zabudowy Spodka wpisano do rejestru zabytków.

Skąd wzięła się bryła Spodka

Projekt wyłoniono w zamkniętym konkursie z 1960 roku, a do realizacji wybrano pracę warszawskiego zespołu z Biura Studiów i Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego.

Głównym pomysłodawcą i konstruktorem hali był Wacław Zalewski. Projektanci zaproponowali wiszące w powietrzu trybuny, które nadały budowli kształt odwróconego stożka; makieta trafiła na okładki europejskich czasopism fachowych. Hala miała stanąć pierwotnie w Chorzowie, w pobliżu Planetarium Śląskiego, ale decyzją Jerzego Ziętka przeniesiono ją bliżej centrum Katowic. Budowę rozpoczęto w 1964 roku na terenie dawnych bogucickich hut cynku, gdzie wcześniej stał Dwór Marii. Nazwa „Spodek” upowszechniła się na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, bo bryła przypominała latające spodki z powieści fantastycznych.

Konstrukcja na terenie szkód górniczych

Teren po dawnej eksploatacji górniczej wymusił nietypowe rozwiązania: hala styka się z ziemią na bardzo małej powierzchni.

Żelbetowa misa fundamentowa w formie sprężonego pierścienia spoczywa na 40 słupach, które mogą się wychylać i chronić budynek przed ruchami gruntu. Dach, rozpięty na 126 m, powstał z 120 stalowych żeber i takiej samej liczby lin; był jednym z pierwszych na świecie obiektów zrealizowanych w koncepcji tensegrity. Elewację pokrywa 30 tys. łusek, dziś aluminiowych, pierwotnie eternitowych, a nawis dachu zdobi tłuczona biała porcelana. Hala główna ma 11 016 miejsc siedzących (9351 stałych i 1665 chowanych), a płyta areny wymiary 44,6 na 60 m.

Co mieści kompleks

Obok hali głównej w zespole działają lodowisko, sala gimnastyczna, basen rekreacyjny i hotel.

Lodowisko ma płytę 30 na 60 m i trybuny na 1182 miejsca; jest głównym obiektem hokejowej drużyny GKS Katowice. W sali gimnastycznej trenuje się m.in. fitness, a basen rekreacyjny ma nieckę ze stali nierdzewnej o długości 15 m. W hali koncertowali między innymi Metallica (pierwszy koncert w Polsce w 1987 roku), Deep Purple, Pearl Jam i Rammstein. Odbywają się tu też cykliczne festiwale, wśród nich Rawa Blues Festival, Metalmania i Mayday, a także mecze, targi i konferencje.

Strefa Kultury w sąsiedztwie

Spodek jest częścią Strefy Kultury, powstałej na terenie zlikwidowanej kopalni „Katowice”.

Po drugiej stronie alei Roździeńskiego stoi Pomnik Powstańców Śląskich, wzniesiony w tym samym okresie co hala.

Tuż obok mieści się siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, około 300 m od Spodka.

Dalej, około 700 m, leży Muzeum Śląskie w Katowicach. Z Międzynarodowym Centrum Kongresowym hala jest połączona podziemnym przejściem.

W okolicy leży też Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego, około 700 m od hali.

Praktycznie

• Adres: aleja Wojciecha Korfantego 35, Katowice. Przed halą rozciąga się plac Sławika i Antalla ze stacją roweru miejskiego.
• Dojazd: w pobliżu skrzyżowania z aleją Roździeńskiego jest przystanek tramwajowy Katowice Rondo, a przy siedzibie NOSPR przystanek autobusowy Katowice Strefa Kultury NOSPR.
• Wstęp do hali zależy od wydarzenia, więc terminy i zasady sprawdź w kalendarzu imprez na stronie Spodka. Strona wspomina też zwiedzanie z przewodnikiem, które pokazuje architekturę i mniej znane miejsca, oraz dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.
• Aktualne godziny otwarcia siłowni, fitnessu i basenu podaje strona Spodka.